Transformacje zdań angielski — przykłady z arkuszy CKE

Transformacja zdania to jedno z niewielu zadań na maturze, w którym odpowiedź poprawna gramatycznie i tak dostaje 0 punktów. Wystarczy, że wpiszesz o jeden wyraz za dużo, zmienisz formę podanego słowa albo napiszesz i zamiast I. Nie ma punktów cząstkowych — jest 1 albo 0.

Ten przewodnik opieram na 16 autentycznych arkuszach CKE z lat 2023–2026 (obie sesje, oba poziomy). Pokazuję, jak dokładnie brzmi polecenie, w których arkuszach transformacje faktycznie wystąpiły, jakie konstrukcje gramatyczne powtarzają się najczęściej oraz — co najcenniejsze — które odpowiedzi CKE wprost uznała za błędne i dlaczego. Wszystkie omawiane zadania i wszystkie cytowane odpowiedzi — zarówno poprawne, jak i odrzucone — pochodzą z prawdziwych arkuszy i oficjalnych kluczy; własnych przykładów używam tylko tam, gdzie objaśniam samą regułę.

Czym jest transformacja zdania na maturze

Dostajesz zdanie wyjściowe, pod nim jeden wyraz zapisany wielkimi literami, a pod nim drugie zdanie z luką. Twoim zadaniem jest uzupełnić lukę tak, aby drugie zdanie znaczyło to samo co pierwsze i zawierało podany wyraz.

Polecenie w arkuszach CKE brzmi niemal identycznie od 2023 roku:

Wykorzystując wyrazy podane WIELKIMI literami, uzupełnij każde zdanie z luką, tak aby zachować sens zdania wyjściowego. W każdą lukę możesz wpisać maksymalnie pięć wyrazów, wliczając w to wyraz już podany. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna wpisywanych fragmentów zdań.
Uwaga: nie zmieniaj formy podanych wyrazów.

Arkusz CKE, matura z języka angielskiego, poziom rozszerzony, maj 2026

W tym jednym akapicie ukryte są cztery warunki, które odpowiedź musi spełnić naraz:

1. zachowuje sens zdania wyjściowego;
2. zawiera podany wyraz, bez zmiany jego formy;
3. nie przekracza limitu wyrazów;
4. jest w pełni poprawna gramatycznie i ortograficznie.

Złamanie któregokolwiek oznacza zero — nawet jeśli zdanie brzmi po angielsku bez zarzutu. Drugi warunek bywa przy tym pomijany w powtórkach, a to właśnie on przekreśla odpowiedzi całkowicie poprawne językowo.

Uwaga terminologiczna: „słowo klucz” to nie jest język CKE

W podręcznikach i na korepetycjach usłyszysz najczęściej „transformacje ze słowem kluczem” albo key word transformation. To określenia przeniesione z egzaminów Cambridge — B2 First (dawniej FCE) i C1 Advanced (dawniej CAE). Ani w Informatorze, ani w żadnym z 16 arkuszy, które przejrzałem, zwrot „słowo klucz” się nie pojawia — polecenie mówi po prostu o „wyrazach podanych WIELKIMI literami”.

To nie jest czepianie się słówek, bo razem z nazwą przenoszone bywają reguły, które na maturze nie obowiązują. W egzaminach Cambridge limit jest dla danego poziomu stały i podany raz na zawsze. Na maturze — jak zobaczysz za chwilę — bywa różnie.

Czy transformacje na pewno będą na Twojej maturze?

Informator CKE wymienia transformacje na liście typów zadań otwartych sprawdzających znajomość środków językowych — i robi to zarówno w kolumnie poziomu podstawowego, jak i rozszerzonego. Obok nich na tej samej liście stoją: zadanie z lukami, słowotwórstwo, tłumaczenie, gramatykalizacja i set leksykalny.

Kluczowe słowo brzmi tu jednak „np.” — to katalog możliwości, nie gwarancja. CKE wybiera z niego kilka typów do każdego arkusza. Dlatego sprawdziłem, jak te wybory wyglądały w praktyce we wszystkich arkuszach formuły 2023:

Z tego zestawienia płyną trzy praktyczne wnioski. Po pierwsze, transformacje pojawiły się w ośmiu z szesnastu arkuszy i na obu poziomach — to nie jest zadanie „tylko dla rozszerzenia”, jak się często słyszy. Po drugie, w 2026 roku wystąpiły we wszystkich czterech arkuszach, co jest wyraźną zmianą względem lat 2023–2025. Po trzecie, kiedy już się pojawiają, zajmują stałe miejsce: zadanie 11. na podstawie i zadanie 9. na rozszerzeniu.

Czy to znaczy, że transformacja na pewno będzie na Twoim arkuszu? Nie — CKE nie zapowiada z góry doboru typów zadań. Ale w obu sesjach 2026 roku zadanie wystąpiło na obu poziomach, więc traktowanie go jako marginalnego byłoby dziś kosztownym błędem. Tabela dokumentuje, co było w arkuszach — nie zapowiada składu kolejnego.

Limit wyrazów — warunek, który przekreśla poprawne zdania

To pułapka, która uderza w uczniów znających gramatykę. Budujesz poprawne zdanie, jest naturalne po angielsku — i przekracza limit o jeden wyraz.

Zasady, o których musisz pamiętać:

• Limit nie jest stały. Na poziomie podstawowym pojawiały się już zarówno cztery wyrazy (maj 2024, maj 2026, czerwiec 2026), jak i pięć (maj 2025). We wszystkich sprawdzonych arkuszach rozszerzonych było pięć. Nie zakładaj z góry — przeczytaj polecenie.
• Podany wyraz wlicza się do limitu. Przy limicie czterech wyrazów masz do dyspozycji trzy własne plus ten podany.
• To limit górny, nie wymóg. Odpowiedź krótsza jest w porządku, o ile oddaje sens. W kluczu z czerwca 2026 poprawną odpowiedzią przy limicie czterech wyrazów było trzywyrazowe does it take.
• Forma skrócona liczy się jako jeden wyraz. Klucz CKE z maja 2024 uznał za poprawne haven’t changed compared to przy limicie czterech wyrazów — a to działa tylko wtedy, gdy haven’t jest jednym wyrazem.
• Przekroczenie limitu to zero. Zasady oceniania powtarzają to co roku wprost: odpowiedź jest poprawna tylko wtedy, gdy jest w pełni poprawna językowo i nie przekracza dozwolonej liczby wyrazów.

Co realnie sprawdzają transformacje

Podany wyraz nie jest przypadkowy — zawęża pole do jednej rodziny konstrukcji, choć zwykle nie do jednego rozwiązania. Kiedy zebrałem wszystkie słowa z ośmiu arkuszy, w których transformacje wystąpiły, ułożyły się w wyraźne grupy:

To jest dobra wiadomość: zakres jest przewidywalny i pokrywa się z tym, czego i tak uczysz się do matury. Jeśli któryś z tych obszarów jest u Ciebie słaby, mamy do niego osobny przewodnik — tryby warunkowe, stronę bierną, mowę zależną, czasowniki modalne, Present Perfect, bezokolicznik i gerund, kolokacje, konstrukcję have something done oraz przymiotniki wraz z so i such.

Sześć autentycznych zadań z omówieniem

Wszystkie zadania poniżej pochodzą z arkuszy CKE, a odpowiedzi poprawne i niepoprawne — z oficjalnych zasad oceniania. Ta druga lista jest w nauce szczególnie użyteczna: pokazuje, jak blisko poprawnej odpowiedzi można być i mimo to nie dostać punktu. Pamiętaj przy tym, że klucz nie jest ani zamknięty, ani statystyczny — CKE podaje przykładowe odpowiedzi akceptowane i odrzucane, a Twoja poprawna wersja może się w nim w ogóle nie znaleźć.

1. SUCH — poziom podstawowy, czerwiec 2026 (limit 4)

Zdanie wyjściowe: This wardrobe is so old that it’s not worth keeping.
Wyraz: SUCH
Zdanie z luką: This is ____________ that it’s not worth keeping.

Odpowiedź z klucza: such an old wardrobe
Uznane za błędne: such old wardrobe, such wardrobe, such a old wardrobe, a such old wardrobe.

Dlaczego: po such stoi cała fraza rzeczownikowa, a wardrobe to rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej — dlatego rodzajnik jest tu obowiązkowy, i to an, nie a, bo old zaczyna się od głoski samogłoskowej. (Przy liczbie mnogiej i rzeczownikach niepoliczalnych rodzajnika nie ma: such nice people, such bad weather.) Wszystkie cztery odrzucone wersje naruszają regułę rodzajnika — brakuje go, ma złą formę albo stoi w złym miejscu. Such wardrobe gubi przy tym dodatkowo przymiotnik old, więc nie oddaje nawet sensu zdania wyjściowego.

2. PROMISED — poziom podstawowy, maj 2025 (limit 5)

Zdanie wyjściowe: „I will repair your bike at the weekend,” said John.
Wyraz: PROMISED
Zdanie z luką: John ____________ my bike at the weekend.

Odpowiedzi z klucza: promised to repair (także fix, mend), promised (that) he would repair, promised me he would repair.
Uznane za błędne: had promised to repair, has promised to repair, promised he repaired, promised me repairing, promised he could repair.

Dlaczego: obietnica jest tu przedstawiona jako pojedynczy fakt z przeszłości, więc potrzebujemy zwykłego promised. Had promised wprowadziłoby wcześniejszość wobec innego momentu w przeszłości, a has promised wiązałoby obietnicę z teraźniejszością — żadnej z tych informacji w zdaniu wyjściowym nie ma. Składniowo mamy dwie drogi: promise + to z bezokolicznikiem albo promise (komuś) that…, gdzie will ze zdania wyjściowego przechodzi w mowie zależnej w would. Konstrukcja promise + -ing nie istnieje.

3. BY — poziom podstawowy, maj 2026 (limit 4)

Zdanie wyjściowe: He found the weather in Berlin surprising. It was December, but the temperature was quite high.
Wyraz: BY
Zdanie z luką: He ____________ the weather in Berlin. It was December, but the temperature was quite high.

Odpowiedzi z klucza: was surprised by, got surprised by, was taken aback by, was shocked by, was amazed by, was astonished by.
Uznane za błędne: surprised by, was surprised, is surprised by, has been surprised by, being surprised by, was suprised by.

Dlaczego: w luce muszą znaleźć się dwie rzeczy naraz — orzeczenie w czasie przeszłym i podany wyraz by. Dwie odrzucone wersje pokazują to najlepiej: surprised by nie ma orzeczenia, a was surprised jest zdaniem całkowicie poprawnym, tylko nie zawiera wymaganego by. Z kolei is surprised by i has been surprised by zmieniają odniesienie czasowe. Klucz akceptuje przy tym różne czasowniki (shocked, amazed, taken aback), bo liczy się sens, a nie jedno „właściwe” słowo — ale was suprised by, z jedną literą mniej, jest już zerem. To właśnie znaczy „pełna poprawność ortograficzna”.

4. MUST — poziom rozszerzony, maj 2026 (limit 5)

Zdanie wyjściowe: I can’t find my phone – I’m afraid I didn’t pick it up from the table in the café.
Wyraz: MUST
Zdanie z luką: I can’t find my phone – I ____________ it on the table in the café.

Odpowiedzi z klucza: must have left, must’ve left.
Uznane za błędne: must leave, must left.

Dlaczego: mówimy o wniosku dotyczącym przeszłości, a ten wyraża się przez must have plus trzecia forma. Obie odrzucone wersje mylą się inaczej. Must left jest po prostu niegramatyczne — po czasowniku modalnym nie stawiamy bezpośrednio drugiej ani trzeciej formy czasownika. Must leave jest za to poprawne, tylko znaczy coś innego: to obowiązek lub konieczność dotycząca teraźniejszości albo przyszłości, nie domysł o przeszłości.

5. SPITE — poziom rozszerzony, czerwiec 2026 (limit 5)

Zdanie wyjściowe: Owen decided to continue climbing although he was injured.
Wyraz: SPITE
Zdanie z luką: Owen decided to continue climbing ____________ injured.

Odpowiedzi z klucza: in spite of being, in spite of having been.
Uznane za błędne: in spite being, despite being.

Dlaczego: to zadanie ma dwa dna. Konstrukcja brzmi in spite of i bez of jest błędna. Po niej stoi dopełnienie — może nim być rzeczownik (in spite of the injury), ale tutaj po luce następuje przymiotnik injured, więc potrzebujemy being. Drugie dno jest bardziej podstępne: in spite of being injured i despite being injured znaczą dokładnie to samo i oba są bez zarzutu po angielsku — ale drugie nie zawiera podanego wyrazu SPITE. To dobra ilustracja zasady, że poprawna angielszczyzna nie wystarczy, jeśli odpowiedź nie spełnia warunków zadania.

6. RATHER — poziom rozszerzony, maj 2026 (limit 5)

Zdanie wyjściowe: I’d prefer you to send the presentation to me by 10 p.m.
Wyraz: RATHER
Zdanie z luką: I’d ____________ the presentation to me by 10 p.m.

Odpowiedzi z klucza: rather you sent, rather that you sent, rather (that) you send.
Uznane za błędne (wybór z bardzo długiej listy): rather send, rather sending, rather you to send, rather you would send, rather you should send, rather prefer you to send.

Dlaczego: kiedy would rather odnosi się do działania innej osoby, po nim idzie zdanie podrzędne z własnym podmiotem. Najczęstszy wzór to would rather + podmiot + Past Simple: I’d rather you sent — przy czym Past Simple nie oznacza tu przeszłości, tylko dystans i hipotetyczność. Klucz dopuszcza obok tego wariant z trybem łączącym: I’d rather (that) you send. Odrzucone wersje łamią ten wzór na różne sposoby: wstawiają to (rather you to send), formę -ing (rather sending) albo dodatkowy czasownik modalny (rather you would send).

Osobno warto zauważyć rather send. Samo w sobie jest to konstrukcja poprawna — I’d rather send… mówi „wolałbym wysłać”, gdy wysyłającym jest mówiący. W tym zadaniu jest odrzucone dlatego, że gubi podmiot you, a więc zmienia sens zdania wyjściowego.

Jak rozwiązywać transformacje — metoda krok po kroku

Ta kolejność ma znaczenie. Łatwo stracić punkt, zaczynając pisać przed ustaleniem, o jaką konstrukcję właściwie chodzi.

1. Nazwij różnicę między zdaniami. Przeczytaj oba i ustal, co dokładnie się zmieniło: strona czynna na bierną, mowa niezależna na zależną, przyczyna wyrażona inaczej. Ta różnica jest treścią zadania.
2. Rozpoznaj konstrukcję po podanym wyrazie. SPITE prowadzi do in spite of, MUST przy wniosku o przeszłości do must have plus trzecia forma, SUCH do frazy rzeczownikowej z rodzajnikiem. Wyraz jest wskazówką, nie przeszkodą — choć zwykle zawęża pole do rodziny konstrukcji, a nie do jednej odpowiedzi.
3. Zbuduj fragment i wstaw go w lukę. Pisz tylko to, co ma się znaleźć w luce — nie przepisuj całego zdania.
4. Policz wyrazy. Dosłownie, na palcach, wliczając podany. Jeśli przekraczasz limit, szukaj krótszej wersji tej samej konstrukcji — zwykle istnieje.
5. Przeczytaj całe zdanie od nowa. Sprawdź trzy rzeczy: czy znaczy to samo co wyjściowe, czy podany wyraz jest w niezmienionej formie i czy każde słowo jest zapisane poprawnie — łącznie z wielką literą na początku.

Sześć sposobów na stracenie punktu

Każdy z poniższych błędów pochodzi z oficjalnych list odpowiedzi niepoprawnych CKE.

• Pominięcie podanego wyrazu. Despite being zamiast in spite of being albo was surprised zamiast was surprised by — odpowiedzi poprawne językowo, a mimo to bez punktu.
• Zmiana formy podanego wyrazu. Polecenie zabrania tego wprost. Jeśli dostajesz ACCUSED, nie wpisujesz accusing ani accuse.
• Przekroczenie limitu. Poprawna konstrukcja w zbyt długiej wersji przepada w całości.
• Niepotrzebna zmiana czasu. Had promised zamiast promised — cofanie się w czasie „na wszelki wypadek” nie jest asekuracją, tylko dodatkowym błędem.
• Niekompletna konstrukcja. Surprised by bez orzeczenia, in spite being bez of, such old wardrobe bez rodzajnika. Konstrukcje działają tylko w całości.
• Literówka lub mała litera. Was suprised by i acused John figurują w kluczach jako odpowiedzi błędne. W arkuszu z maja 2025 na liście zerowej znalazło się nawet i had to go — z małym i.

Wyjątek: dysleksja, dysgrafia i dysortografia

Jeśli masz stwierdzoną i udokumentowaną dysleksję, dysgrafię lub dysortografię, błędy ortograficzne nie są brane pod uwagę przy ocenie zadań otwartych sprawdzających znajomość środków językowych. Zasady oceniania powtarzają to w każdym arkuszu, a w kluczach znajdziesz osobne listy odpowiedzi akceptowanych przy tym dostosowaniu — to właśnie tam wspomniane i had to go jest uznawane za poprawne.

Zastrzeżenie jest jedno i istotne: błąd ortograficzny, który zmienia znaczenie wyrazu, pozostaje błędem językowym i jest brany pod uwagę. To dostosowanie obejmuje też zdających z afazją i zaburzeniami komunikacji językowej.

Jak ćwiczyć transformacje

Trening tego zadania warto ustawić inaczej, niż podpowiada odruch. Nie chodzi o liczbę rozwiązanych zdań, tylko o pracę z kluczem.

• Ćwicz na arkuszach CKE, nie na losowych zestawach z internetu. Zestawy przygotowane pod egzaminy Cambridge mają inny limit wyrazów i inny dobór konstrukcji.
• Czytaj listy odpowiedzi niepoprawnych. To część zasad oceniania, którą łatwo pominąć, a pokazuje ona wersje bliskie poprawnym — czyli takie, w które najłatwiej wpaść.
• Prowadź listę konstrukcji, nie listę zdań. Zapisuj would rather + osoba + Past Simple (forma wyraża dystans, nie przeszłość), a nie całe rozwiązane zdanie. Na egzaminie zdanie będzie inne, konstrukcja ta sama.
• Za każdym razem licz wyrazy, nawet gdy jesteś pewny odpowiedzi. To ma się zautomatyzować przed egzaminem, nie w trakcie.

Gotowy zestaw zadań z kluczem do wydrukowania znajdziesz we wpisie Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne — matura podstawowa. Same arkusze wraz z zasadami oceniania są dostępne bezpłatnie na stronie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.

Powiązane przewodniki

• Środki językowe na maturze podstawowej — wszystkie typy zadań z tej części arkusza.
• Tłumaczenie fragmentów zdań — zadanie z tej samej rodziny, o bardzo podobnym rygorze oceniania.
• Słowotwórstwo — kolejny typ zadania otwartego ze środków językowych.
• Gramatyka do matury — pełna lista zagadnień z planem nauki.
• Matura rozszerzona z angielskiego — czego wymaga poziom rozszerzony.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Transformacje wyglądają na zadanie o gramatykę, a w praktyce są zadaniem o uważność. Zakres konstrukcji jest przewidywalny i pokrywa się z materiałem, który i tak powtarzasz. Punkty przepadają gdzie indziej: na przekroczonym limicie, na brakującym of, na rodzajniku, na literówce.

Dlatego najlepszą inwestycją jest odruch z ostatniego kroku metody: po napisaniu odpowiedzi przeczytać całe zdanie jeszcze raz i policzyć wyrazy. Kosztuje kilkanaście sekund, a w tym zadaniu decyduje o wszystkim.

Wpis zaktualizowany: wrzesień 2026.
Źródła: Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025 (rozdz. 1.3.3) oraz arkusze egzaminacyjne i zasady oceniania CKE z lat 2023–2026, cke.gov.pl. Zestawienie występowania zadania w arkuszach — opracowanie własne.

✨ Jeśli ten artykuł był dla Ciebie pomocny:

✓ podeślij go komuś, komu też może się przydać
✓ albo udostępnij dalej — dzięki temu więcej osób może na niego trafić

Udostępnij jednym kliknięciem:👇