Taksonomia Blooma jako strategia efektywnej nauki

blooma taksonomia

Czasy, w których żyjemy, różnią się od rzeczywistości lat 80. i 90., kiedy to my chodziliśmy do szkoły. Wówczas wymagano od nas zazwyczaj, prostego zapamiętywania informacji, faktów, które następnie mieliśmy odtworzyć podczas odpowiedzi ustnych, klasówek czy sprawdzianów.

Obecnie żyjemy w zglobalizowanym świecie, w erze Internetu, a przede wszystkim w erze szybkiego i powszechnego dostępu do informacji. Współczesny świat i rzeczywistość wymaga czegoś więcej niż tylko proste zapamiętywanie informacji. Wymaga sprawnego ich opracowywania, samodzielnego wyciągania wniosków, kreatywności, umiejętności zastosowania wiedzy w praktyce czy tworzenia innowacyjnych rozwiązań. Przejścia na tzw. myślenie wyższego rzędu (higher order thinking).

Niestety polski system edukacji ten formalny, jak i domowy, nie nadąża za tymi zmianami. Nauczyciele i rodzice wciąż najczęściej zadają dzieciom pytania, które koncentrują się głównie na zapamiętywaniu i prostym rozumieniu faktów, który jest tzw. niższym poziomem myślenia (wg np. taksonomii Blooma). Obejmuje to pytania typu: kto?, co?, gdzie?, kiedy?, dlaczego?.

Co możemy zrobić jako rodzice, edukatorzy, nauczyciele, aby pomóc naszym dzieciom, uczniom, lepiej przystosować się do wymagań współczesnego świta?

Otóż możemy zacząć korzystać podczas procesu uczenia i nauczania z takich narzędzi jak np. taksonomia Blooma, która poprzez kolejne etapy prowadzi od myślenia niższego rzędu do wyższego.

W tym artykule postaram się wprowadzić was w koncepcję stworzoną przez Benjamina Blooma, amerykańskiego psychologa i pedagoga, autor klasyfikacji celów kształcenia, zwanej taksonomią Blooma.

Co to jest taksonomia Blooma?

Taksonomia w teorii uczenia się służy do klasyfikacji celów edukacyjnych, aby skuteczniej projektować i oceniać cele wyznaczone w programie nauczania. W przypadku taksonomii Blooma jest to rodzaj kolejnych kroków (pytań), które należy sobie zadawać, aby przejść od niższego poziomu myślenia do wyższego i można ją zobrazować za pomocą piramidy takiej jak ta poniżej.

Taksonomia Blooma

Poziom 1: Zapamiętanie

Ten poziom pomaga nam przypomnieć sobie podstawowe informacje: nazwy, daty, formuły, definicje, składniki lub metody.

Metody naukiRodzaje pytań, które należy sobie zadawać
Zrób i używaj fiszek dla kluczowych terminów.Jak zdefiniowałbyś…?
Zrób listę lub oś czasu głównych wydarzeń.Wymień _________ w kolejności.
Wymień główne cechy czegoś/kogoś.Kim było/byli…?

Dodatkowe pytania:

  • Gdzie … ?
  • Jak … ?
  • Kiedy … ?
  • Kto … ?
  • Co ..?
  • Który …?
  • Dlaczego….?
  • Ilu…?

Poziom 2: Zrozumienie

Rozumienie oznacza, że potrafimy wyjaśnić główne idee i pojęcia oraz nadać im znaczenie poprzez interpretację, klasyfikację, podsumowanie, wnioskowanie, porównywanie i wyjaśnianie.

Metody naukiRodzaje pytań, które należy sobie zadawać
Napisz własnymi słowami streszczenie rozdziału.Dlaczego…?
Wyjaśnij główną myśl rozdziału.Jaka jest główna myśl rozdziału___________?
Przedyskutuj treść z partnerem lub wyjaśnij mu ją.Jak wyjaśniłbyś ______________?

Dodatkowe pytania:

  • Czy możesz opowiedzieć własnymi słowami … ?
  • Czy możesz przedstawić krótki zarys … ?
  • Czy możesz wyjaśnić co się dzieje, gdy … i co to oznacza ?
  • Jak sklasyfikowałbyś/podsumowałbyś/scharakteryzowałbyś … ?
  • Jak sparafrazowałbyś znaczenie … ?
  • Jaka jest główna idea … ?
  • Jaki podałbyś przykład na … ?
  • Jakie różnice istnieją pomiędzy … ?
  • Które fakty lub idee pokazują, że … ?
  • Które stwierdzenia pasują do … ?

Poziom 3: Zastosowanie

Zastosowanie pozwala nam na rozpoznanie lub wykorzystanie koncepcji w sytuacjach rzeczywistych oraz na określenie, kiedy, gdzie lub jak zastosować metody i pomysły.

Metody naukiRodzaje pytań, które należy sobie zadawać
Szukaj konkretnych przykładów dla abstrakcyjnych idei.Dlaczego ___________ działa/nie działa?
Rozwiąż problemy praktyczne i wykonaj ćwiczenia.Jak zmieniłbyś________________?
Napisz instrukcję lub przewodnik po rozdziale, z którego mogliby korzystać inni.Jak opracowałbyś zestaw instrukcji dotyczących…?

Dodatkowe pytania:

  • Czy znasz inne zastosowania … ?
  • Dlaczego ten fakt ma znaczenie dla … ?
  • Jak rozwiązałbyś problem … ?
  • Jak zademonstrowałbyś użycie … ?
  • Jak zorganizowałbyś … aby pokazać … ?
  • Jaki byłby rezultat zastosowania … do … ?
  • Jakie przykłady zastosowania … ?
  • Jakie pytanie zadałbyś przeprowadzając wywiad z … ?
  • Które fakty wybrałbyś, aby pokazać … ?
  • Której metody użyłbyś do … ?
  • W jaki sposób zastosujesz … ?

Poziom 4: Analiza

Analizowanie oznacza rozbicie tematu lub idei na części składowe lub zbadanie tematu z różnych perspektyw. Pomaga nam dostrzec, jak „całość” powstaje z „części”. Łatwo jest przegapić szerszy obraz, utknąwszy na niższym poziomie myślenia i po prostu zapamiętując poszczególne fakty, nie widząc, jak są one ze sobą powiązane. Analiza pomaga ujawnić powiązania między faktami.

Metody naukiRodzaje pytań, które należy sobie zadawać
Wygeneruj listę czynników przyczyniających się do tego.Jak ten element wpływa na całość?
Określ znaczenie poszczególnych elementów lub cech.Jakie znaczenie ma ta część lub cecha?
Napisz instrukcję lub przewodnik po rozdziale, z którego mogliby korzystać inni.Jak opracowałbyś zestaw instrukcji dotyczących…?

Dodatkowe pytania:

  • Co myślisz o … ?
  • Co Twoim zdaniem wynika z … ?
  • Jak powiązałbyś … z … ?
  • Jak sformułowałbyś wnioski z … ?
  • Jak sklasyfikowałbyś … biorąc pod uwagę … ?
  • Jak zilustrowałbyś … aby pokazać … ?
  • Jaka relacja istnieje pomiędzy … i … ?
  • Jaki jest motyw działania … ?
  • Jaki przedstawiłbyś dowód na istnienie … ?
  • Jakie są różnice i podobieństwa pomiędzy … ?
  • Jakie znasz części lub cechy i do czego one służą … ?
  • W jaki sposób … jest skorelowany z … ?

Poziom 5: Synteza

Synteza oznacza rozpatrywanie poszczególnych elementów razem w celu wyciągnięcia wniosków, zidentyfikowania tematów lub określenia elementów wspólnych. Tutaj chcesz przejść od „części” do „całości”.

Metody naukiRodzaje pytań, które należy sobie zadawać
Uogólnianie informacji z lektur i skryptów.Opracuj wniosek, który przedstawi główną ideę lub myśl……
Skondensuj i przedstaw treść ponownie w jednym lub dwóch zdaniach.Jak można sparafrazować te informacje w 1-2 zwięzłych zdaniach?
Porównaj i przeciwstaw.Co sprawia, że _____________ jest podobny lub różni się od ____________?

Dodatkowe pytania:

  • Jak byś uogólnił…?
  • Jak wyraziłbyś…?
  • Jakie informacje można wywnioskować z…?
  • Co zaobserwowałeś…?
  • Co to oznacza?
  • Wybierz prawidłową odpowiedź.
  • Podaj własnymi słowami.
  • Czy to jest to samo, co …?
  • Podaj przykład …
  • Wybierz najlepszą definicję …?
  • To przedstawia … .
  • Czy ważne jest, że …?
  • Co wydaje się prawdopodobne? Pokaż na wykresie, w tabeli, na wykresie itp.
  • Które stwierdzenia najlepiej potwierdzają …?
  • Jakie ograniczenia można by dodać?

Poziom 6: Ocenianie

Ocenianie oznacza wydawanie sądów o czymś na podstawie kryteriów i standardów. Wymaga to sprawdzenia i skrytykowania argumentu lub koncepcji w celu sformułowania opinii o ich wartości. Często nie ma jasnej lub poprawnej odpowiedzi na tego typu pytanie. Chodzi raczej o to, aby wydać osąd i poprzeć go argumentami i dowodami.

Metody naukiRodzaje pytań, które należy sobie zadawać
Zdecyduj, czy lubisz, nie lubisz, zgadzasz się lub nie zgadzasz z autorem lub decyzją.Jaka jest Twoja opinia na temat ________? Jakie dowody i powody potwierdzają Twoją opinię?
Zastanów się, co byś zrobił, gdybyś został poproszony o dokonanie wyboru.Jak byś to poprawił?
Określ, które podejście lub argument jest najskuteczniejszy.Który argument lub podejście jest silniejsze? Dlaczego?

Dodatkowe pytania:

  • Czy dane, na podstawi których sformułowano wnioski są wiarygodne?
  • Czy lepiej w sytuacji … użyć …, czy … ? Dlaczego?
  • Czy zgadzasz się z postępowaniem … ?
  • Dlaczego … wybrał … do osiągnięcia swoich celów?
  • Jak oceniasz (wartość / wagę …) … ?
  • Jak oszacowałbyś … ?
  • Jak udowodniłbyś/obaliłbyś … ?
  • Jaki sposób postępowania poleciłbyś do … i dlaczego?
  • Jakich cytatów użyłbyś, aby obronić postępowanie … ?
  • Jakie priorytety nadałbyś … i dlaczego?
  • Jakiego wyboru dokonałbyś na miejscu … i dlaczego?

Poziom 7: Tworzenie

Tworzenie polega na łączeniu elementów w spójną lub funkcjonalną całość. Tworzenie obejmuje reorganizację elementów w nowy wzór lub strukturę poprzez planowanie. Jest to najwyższy i najbardziej zaawansowany poziom taksonomii Blooma.

Metody naukiRodzaje pytań, które należy sobie zadawać
Zbuduj model i wykorzystaj go, aby nauczyć tej informacji innych.Jak można stworzyć model i wykorzystać go do przekazania tej informacji innym?
Zaprojektuj eksperyment.Jaki eksperyment możesz wykonać, aby zademonstrować lub przetestować tę informację?
Napisz krótką historię na temat koncepcji.Jak można opowiedzieć tę informację w formie opowiadania lub wiersza?
  • Co by się stało, gdyby…?
  • Wymień sposoby, w jakie można…?
  • Czy możesz przeprowadzić burzę mózgów z listą nowych i nietypowych zastosowań dla …?
  • Czy możecie opracować propozycję, która …?
  • Jak przetestowałbyś …?
  • Jakie alternatywy zaproponowałbyś dla …?
  • Jak jeszcze można by …?
  • Opisz zasadę lub wspólne rozumienie dotyczące …?
  • Jak zaprojektowałbyś plan do…?
  • Co mógłbyś wymyślić, aby…?
  • Jakie zmiany wprowadzilibyście, aby zrewidować…?1
  • Jak korzystać z poziomów myślenia

Przykład jak wykorzystać Taksonomię Blooma do nauki Taksonomii Blooma 😉

Co to jest Taksonomia Blooma?

Taksonomia Blooma to klasyfikacja, która definiuje różne poziomy ludzkiego poznania, w tym myślenie, uczenie się i rozumienie.

Jakie znaczenie ma koncepcja Taksonomii Blooma?

Taksonomię Blooma można wykorzystać do ulepszania procesu uczenia się i rozumienia złożonych zagadnień.

Jakie zastosowanie ma Taksonomia Blooma?

  • Znajdowanie znaczeń słów, złożonych idei, rozumienie i stosowanie ich w praktyce.
  • Znajdowanie ważnych szczegółów i zapamiętywanie ich.
  • Rozumienie przekazu autora.
  • Tworzenie zwięzłych podsumowań.

Dowiedz się więcej na temat efektywnej nauki:

Źródła:

  • Anderson, L. W., & Krathwohl, D. (Eds.). (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s taxonomy of educational objectives. New York: Longman.
  • Bloom, B., Englehart, M. Furst, E., Hill, W., & Krathwohl, D. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. New York, Toronto: Longmans, Green.
  • Fink, L. D. (2013). Creating significant learning experiences: An integrated approach to designing college courses. John Wiley & Sons.
  • Tolman, A.O. (2021). Graphic of Bloom’s Taxonomy.  https://sites.google.com/site/ttmcollaboration/home/files?authuser=0
  • Wiggins, G. P., & McTighe, J. (2005). Understanding by design. ASCD.

About The Author

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Share via

Hej. Podobał Ci się artykuł? Podziel się proszę ze znajomymi :)

Nie dzięki. Może inny razem.
This window will automatically close in 10 seconds
error: Content is protected !!
Scroll to Top
Send this to a friend