Imiesłów czynny i bierny angielski — kiedy -ing, a kiedy -ed

Imiesłów czynny i bierny to dwie formy czasownika, które w angielskiej gramatyce pojawiają się prawie wszędzie — w czasach, w stronie biernej i jako przymiotniki. Ten wpis pokazuje, czym się różnią i jak używać ich poprawnie, ze szczególnym naciskiem na pary typu boring i bored, które najczęściej mylą Polaków.

Materiał przyda się przede wszystkim ósmoklasistom przygotowującym się do egzaminu — imiesłowy są wprost wymienione w zakresie CKE — ale też maturzystom na poziomie podstawowym.

Czym są imiesłów czynny i bierny — co oznaczają formy -ing i III forma?

Imiesłów czynny (present participle) to forma czasownika zakończona na -ing: speaking, running, working. Imiesłów bierny (past participle) to III forma czasownika — regularna: -ed (worked), nieregularna: z tabeli czasowników nieregularnych (spoken, written, broken).

Nazwy „czynny” i „bierny” są umowne — nie oznaczają dosłownie czasu ani strony biernej. Imiesłów czynny nie znaczy „teraźniejszość” (a sleeping child yesterday — sleeping, choć zdanie jest w przeszłości), a imiesłów bierny nie zawsze ma znaczenie bierne (fallen leaves — liście, które same spadły, nikt ich „nie upadł”).

Jedna forma, kilka zastosowań

Te same dwie formy pojawiają się w kilku zupełnie różnych rolach gramatycznych — dlatego łatwo je pomylić z czasem, w którym akurat występują.

-ing nie zawsze jest imiesłowem. W zdaniu Tom is swimming to część czasu Present Continuous, ale w Swimming is healthy to gerund — forma pełniąca funkcję rzeczownika (tu: podmiotu zdania). Różnicę między imiesłowem a gerundem tłumaczymy dokładnie w artykule o bezokoliczniku i gerundzie.

Jak tworzymy formy -ing i III formę?

Imiesłów czynny (-ing)

Te same reguły pisowni, co przy budowie czasu Present Continuous — pełna lista wyjątków jest tam. W skrócie:

• Zwykle: czasownik + -ing — work → working
• Niema -e na końcu znika — make → making
• Krótkie czasowniki (spółgłoska-samogłoska-spółgłoska) podwajają ostatnią spółgłoskę — run → running
• Końcówka -ie zmienia się na -y — lie → lying

Imiesłów bierny (-ed / III forma)

Czasowniki regularne dodają -ed (work → worked), z tymi samymi wyjątkami pisowni co w Past Simple (spółgłoska + y → -ied: study → studied; podwojenie spółgłoski: stop → stopped). Czasowniki nieregularne mają własną III formę, której trzeba się nauczyć na pamięć — speak → spoken, write → written, break → broken. Pełna tabela: czasowniki nieregularne.

Imiesłowy używane jako przymiotniki

Obie formy mogą opisywać rzeczownik dokładnie jak zwykły przymiotnik — albo przed rzeczownikiem, albo po czasownikach be, feel, seem, look, get.

• a sleeping baby — śpiące dziecko (imiesłów czynny przed rzeczownikiem)
• running water — bieżąca woda
• a broken phone — zepsuty telefon (imiesłów bierny przed rzeczownikiem)
• a written exam — egzamin pisemny
• spoken English — język angielski mówiony
• The phone is broken. / He seems interested. — imiesłów po czasowniku

Przymiotniki -ing i -ed: boring czy bored?

Przy czasownikach opisujących uczucia obowiązuje konkretna reguła: -ing opisuje, co wywołuje dane uczucie, a -ed opisuje, kto to uczucie odczuwa. To nie jest podział na „rzecz” i „osobę” — the dog is frightened pokazuje, że -ed może dotyczyć też zwierzęcia czy rzeczy, jeśli to ona coś odczuwa.

✅ The lesson is boring. (lekcja wywołuje nudę) — The students are bored. (uczniowie odczuwają nudę)
✅ The result was surprising. — We were surprised.

Sama końcówka nie wystarczy do zbudowania poprawnego zdania — te przymiotniki łączą się z konkretnymi przyimkami:

• interested in — zainteresowany czymś
• excited about — podekscytowany czymś
• bored with/by — znudzony czymś
• tired of — zmęczony/zmęczona czymś (w sensie „mam dość”)
• surprised at/by — zaskoczony czymś
• frightened of/by — przestraszony czymś

Najczęstsze błędy i zadania na E8

„I am boring” nie jest błędem gramatycznym. To poprawne zdanie, tylko oznacza co innego, niż zwykle chce powiedzieć uczeń — „jestem nudną osobą (nudzę innych)”, a nie „nudzę się”. Jeśli chcesz powiedzieć, że się nudzisz, potrzebujesz formy -ed: I am bored.

❌ I’m very boring at this lesson. (chciał/a powiedzieć, że się nudzi)
✅ I’m very bored at this lesson.

Na egzaminie ósmoklasisty imiesłowy najczęściej pojawiają się w typowych formatach zadań:

• Luka z czasownikiem w nawiasie: Look at the ___ (bore) film! — wymagana forma boring
• Wybór poprawnej formy: I’m interested / interesting in history.
• Tłumaczenie fragmentu zdania, np. „Ten film jest nudny” → This film is boring.

Ćwiczenia z odpowiedziami i wyjaśnieniami

Ćwiczenie 1: -ing czy -ed?

1. This book is really ___ (interest).
2. I’m ___ (excite) about the trip.
3. She was ___ (surprise) by the news.
4. The match was so ___ (tire) that I fell asleep.

Ćwiczenie 2: znajdź i popraw błąd

1. I don’t like this game, it’s very boring — I mean, I’m very boring.
2. He is interesting in learning Spanish.
3. The children were frightening by the storm.

Ćwiczenie 3: przetłumacz na angielski

1. Śpiące dziecko nie obudziło się.
2. Ten test był naprawdę trudny i mylący.
3. Jestem rozczarowany wynikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy każde słowo zakończone na -ing jest imiesłowem?

Nie. -ing bywa też gerundem — formą pełniącą funkcję rzeczownika, np. Swimming is healthy (Pływanie jest zdrowe). Imiesłów opisuje czynność w toku albo pełni funkcję przymiotnika, gerund zachowuje się jak rzeczownik. Więcej: bezokolicznik i gerund.

Czy past participle i Past Simple to to samo?

Nie, choć dla czasowników regularnych wyglądają tak samo (worked). Dla nieregularnych są różne — Past Simple: saw, went, wrote (druga forma) vs. Past Participle: seen, gone, written (trzecia forma). Pełne porównanie: czasowniki nieregularne.

Czy III forma zawsze ma znaczenie bierne?

Nie. Fallen leaves (opadłe liście), a retired teacher (emerytowany nauczyciel) czy an escaped prisoner (zbiegły więzień) używają III formy, choć nie chodzi tu o klasyczną stronę bierną — liście same opadły, nauczyciel sam przeszedł na emeryturę.

Czy „I am boring” jest błędem?

Nie jest błędem gramatycznym — jest poprawnym zdaniem o innym znaczeniu niż zwykle zamierzone. I am boring = „jestem nudną osobą”. Jeśli chcesz powiedzieć „nudzę się”, potrzebujesz I am bored.

Dlaczego mówi się „interested in”, ale „excited about”?

To po prostu stałe połączenia (collocations), których trzeba się nauczyć razem z przymiotnikiem — nie ma tu jednej uniwersalnej reguły. Pełna lista najważniejszych połączeń jest w sekcji o przymiotnikach uczuciowych wyżej.

Co dalej?

Imiesłowy przenikają się z kilkoma innymi tematami gramatycznymi. Jeśli chcesz dopracować konkretny obszar, zajrzyj do:

• Czasowniki nieregularne — pełna tabela III form
• Present Continuous — pełne reguły pisowni formy -ing
• Strona bierna — III forma jako część konstrukcji biernej
• Bezokolicznik i gerund — kiedy -ing jest rzeczownikiem, nie imiesłowem
• Zakres materiału na egzamin ósmoklasisty — pełna mapa gramatyki na E8

✨ Jeśli ten artykuł był dla Ciebie pomocny:

✓ podeślij go komuś, komu też może się przydać
✓ albo udostępnij dalej — dzięki temu więcej osób może na niego trafić

Udostępnij jednym kliknięciem:👇