Jak się uczyć? – 9 najważniejszych zasad skutecznej nauki

Niezależnie od tego czy uczysz się na najbliższy sprawdzian, czy może chcesz zdać egzamin lub uczysz się, bo chcesz poszerzyć swoje kompetencje w jakieś dziedzinie, to potrzebujesz wiedzieć jak się uczyć, aby robić to szybko i efektywnie.

Skuteczna nauka jest umiejętnością, którą warto rozwijać ponieważ:

  • Rozleglejsza wiedza i większe umiejętności stwarzają więcej możliwości wyborów życiowych, a przede wszystkim wyboru atrakcyjnej pracy.
  • Świat zmienia się w bardzo szybkim tempie i chcąc za nim nadążyć trzeba się uczyć skutecznie i szybko.
  • Nauka właściwie zorganizowana może być źródłem przyjemności i satysfakcji.
  • Używanie właściwych strategii może znaczącą skrócić czas nauki.
  • Ucząc się, poznajesz siebie i swoje możliwości.

JAK SIĘ UCZYĆ EFEKTYWNIE I ZAPAMIĘTYWAĆ WIĘCEJ?

Za chwilę poznasz 9 zasad efektywnej nauki przez psychologów poznawczych określane jako najważniejsze.  Dzięki nim wzniesiesz swoją umiejętność uczenia się na wyższy poziom. Warto je również poznać, ponieważ często nasze intuicje są rozbieżne z tym co podpowiada nam nauka i wyniki badań.

1. Skoncentruj się i bądź uważny

Skoncentruj się i bądź uważny

Skuteczna nauka rozpoczyna się od koncentracji. Polega to na ukierunkowaniu i utrzymywaniu uwagi na informacjach, których chcesz się nauczyć. 

Jest to celowe działanie, podczas którego skupiasz się przez dłuższy czas na tej a nie innej informacji czy bodźcu a pozostałe ignorujesz. Musi to być świadomy proces, który ma wyznaczony cel i czas trwania. Bez tego elementu praktycznie nie zachodzi proces przyswajania nowych informacji.

Aby cokolwiek zapamiętać na dłużej musisz zwrócić na to uwagę, utrzymać przez chwilę w pamięci roboczej i opracować (przetworzyć). Tylko w ten sposób możesz przenieść nowe informacje do pamięci długoterminowej i zapamiętać je na dłużej. Jest to aktywny proces, który wymaga od nas wysiłku i nie ma tutaj drogi na skróty.

Koncentracja jest umiejętnością, można ją doskonalić i ćwiczyć.

Jak usprawnić działanie koncentracji i uwagi?
• Dokładnie zaplanuj czas na naukę i jeżeli to możliwe stwórz z tego nawyk, rutynę.
• Zadaj sobie pytania przed nauka, czego dokładnie chcesz się nauczyć.

• Usuń, wyłącz, schowaj wszystkie przedmioty, które mogą Cię rozpraszać.
• Zadbaj o wygodne ubranie, dotlenienie mózgu i nawodnienie organizmu.
• Zmęczenie, niewyspanie, stres, przeładowanie informacjami obniżają poziom koncentracji.
• Bezcelowe klikanie po mediach społecznościowych (FB, Insta, TicToc) znacznie obniża umiejętność koncentracji.

Więcej na temat roli koncentracji w skutecznej nauce możesz przeczytać tutaj: Koncentracja uwagi klucz do efektywnej nauki

2. Przejdź na głęboki poziom przetwarzania informacji

Głęboki poziom przetwarzania informacji - jak się uczyć

Skuteczna nauka polega na reorganizacji poznawanych informacji np. poprzez zadawanie sobie pytań związanych z opracowywanym materiałem, nadawaniem mu jakiegoś porządku (hierarchia pojęć, słów kluczowych), grupowanie w kategorie, analizowanie, krytykowanie.

Jeśli chcesz uczyć się efektywnie, to potrzebujesz przejść na tzw. głęboki poziom przetwarzania informacji (semantyczny) i podejść do nauki aktywnie.

Nie wystarczy tylko przeczytać informacje z książki, wysłuchać wykładu czy obejrzeć wideo.  Potrzebujesz nowo poznane informacje od razu w jakiś sposób przekształcić, opracować (dokonać elaboracji).

Jak przejść na głęboki poziom przetwarzania informacji?
Podczas nauki zadawaj sobie pytania:
Co to jest…?
Co to oznacza…?
Na czym to polega…?
Jakie funkcje pełni…?
Co może wyjaśnić…?
Dlaczego…?
Jaka jest…?
Jakie ma znacznie…?
W jakich obszarach…?
Z czego to wynika…?

3. Twórz powiązania z tym co już wiesz

Tworzenie powiązań - jak się uczyć

Twoja pamięć to system wzajemnie powiązanych informacji. Do wiedzy, którą już posiadasz, dołączasz podczas nauki, kolejne elementy, fakty, informacje. Im lepiej jesteś zorientowany, w tym co już wiesz na temat danego zagadnienia, tym łatwiej jest Ci dołączyć kolejne elementy.

Jeśli uczysz się czegoś zupełnie nowego, to warto na początku zacząć od czegoś bardzo ogólnego, zyskać obraz całości, zanim zaczniesz zagłębiać się w szczegóły.

To trochę jak z układaniem dużych puzzli z małymi elementami. Zanim zaczniemy układać pojedyncze puzzle, warto spojrzeć na obraz całości. Dzięki temu dużo łatwiej później łączyć i dopasowywać kolejne elementy.

Jak tworzyć powiązania z tym co już wiesz?
Przed rozpoczęciem nauki zadaj sobie pytania:
• Jak to, czego się uczę, wiąże się z innymi rzeczami, które już znam?
• Co wynika z tego, czego się uczę?
• Jak może to się wiązać z innymi rzeczami, które dopiero poznam?

4. Kategoryzuj i porcjuj informacje

Porcjowanie i kategoryzowanie informacji - jak się uczyć

Kategoryzowanie informacji
Twój mózg kiedy przyswaja nowe informacje, stara się je uporządkować i przypisać do jakichś kategorii. Jest naturalny proces, który ma na celu szybszy i łatwiejszy dostęp do tych informacji w późniejszym czasie.

Można to porównać  do stosu rozrzuconych po podłodze kartek i półkami, na których kratki/informacje są  pogrupowane w określone kategorie (jak w bibliotece). Zdecydowanie szybciej można odnaleźć informacje, kiedy wiemy gdzie ich dokładnie szukać.

Podczas nauki grupuj informacje w określone kategorie. Ułatwisz w ten sposób swojemu systemowi pamięciowemu organizację nowych informacji. Zyskasz później dzięki temu łatwiejszy i szybszy dostęp do tego czego się uczyłeś.

Przykład
Wyobraź sobie, że musisz zapamiętać taką listę: śnieg, banan,  nadzieja, kreda, wiśnia, emocje, cukier, ananas, pamięć, welon, rabarbar, motywacja ( równie dobrze mogą to być słówka np. z  angielskiego)

Zamiast powtarzać w koło te nazwy, aby je zapamiętać,  zdecydowanie łatwiej będzie, gdy wcześniej je uporządkujesz.
Jeśli dobrze przyjrzysz się tej liście to dostrzeżesz, że można je zgrupować w trzech  kategoriach:  BIAŁE, OWOCE, ABSTRAKCYJNE.

Teraz wystarczy każde ze  nich przyporządkować do właściwej kategorii.
BIAŁE: śnieg, kreda, cukier, welon
OWOCE: banan, wiśnia, ananas, rabarbar
ABSTARKCYJNE: nadzieja, emocje, pamięć, motywacja

Tak zorganizowany materiał, będzie Ci dużo łatwiej zapamiętać i przypomnieć sobie, kiedy przyjdzie taka potrzeba.

Porcjowanie informacji
Podzielenie tego, czego chcesz się nauczyć na mniejsze części/porcje, sprzyja zapamiętywaniu i rozumieniu nowych informacji. Jest to związane z ilością elementów, które możesz umieścić jednocześnie w swojej pamięci roboczej.

Pamięć robocza służy do tego, aby na chwilę umieścić w niej informacje napływające ze zmysłów, ‘przyjrzeć’ im się i  w razie potrzeby zapamiętać na dłużej.

Pojemność pamięci roboczej jest bardzo ograniczona, przyjmuje się, że jest to 7+-2 elementów. Tymi elementami mogą być litera, słowo, zdanie lub grupa słów. W im mniej elementów pogrupujesz informacje, tym większa szansa na zapamiętanie.
Jak kategoryzować i porcjować informacje?
Podczas nauki:
• Staraj się dzielić informacje na mniejsze jednostki, elementy.
• Dziel informacje na sensowne porcje według jakiegoś klucza np.: kategorie, akapity, rozdziały.
• Twórz na szybko mapy myśli, schematy, diagramy, gdzie na poszczególnych gałęziach nie będzie więcej niż 9 elementów.

Więcej na temat kategoryzowania i porcjowania informacji przeczytasz tutaj: Kategoryzowanie i porcjowanie informacji ułatwia naukę

5. Wzbudzaj w sobie emocje podczas nauki

Wzbudzanie emocji - jak się uczyć

Skuteczna nauka jest ściśle związana z naszymi emocjami.  Jeżeli Twój mózg jest znudzony lub przekonany, że marnujesz czas, to nie będzie dobrze przyswajał nowych informacji.

Negatywne podejście do nauki, powtarzanie sobie w myślach „To mi się nie uda”, ‘To jest takie trudne i nudne” wywoła niski poziom pobudzenia i utrudni naukę.

Podejście pozytywne do nauki wzbudzi natomiast odpowiedni poziom, ale należy uważać, aby nie było zbyt duże, bo wtedy może zaszkodzić.

Ważne, aby emocje pozostawały na umiarkowanym poziomie, bo tylko wtedy usprawniają naukę. Jeżeli będą zbyt intensywne, to nie będziesz w stanie skupić się na nauce, jeżeli będą zbyt niskie to nie będzie zachodził proces uczenia się.

Jakie emocje należy wzbudzać? Zarówno pozytywne jak i negatywne. Możesz na przykład zastanowić się jakie korzyści przyniesie Ci nauka lub/i jakie będą konsekwencje jeżeli się nie nauczysz i zwalisz np. na egzamin. Ważne, aby te wyobrażenia były jak najbardziej szczegółowe i realne, tak aby pobudzić w Tobie emocje.

Jak wzbudzać w sobie emocje?
Przed nauką można zadać sobie pytania:
• Co się stanie jeżeli tego się nie nauczę?
• Jakie będę musiał ponieść konsekwencje mojego braku przygotowania?
• Jaka przyszłość mnie czeka, jeżeli nie zdam tego egzaminu, semestru?
• Co zyskam ucząc się?
• Jak wiedza, którą posiądę wpłynie na moje przyszłe życie?
• Jakie wspaniałe podróże po świecie będę mógł odbyć, kiedy ukończę naukę i zdobędę upragnioną pracę?

6. Nadawaj informacjom osobistego znaczenia

nadawanie informacjom osobistego znaczenia - jak się uczyć

Dobrze zapamiętujesz to co jest ważne i odnosi się do Ciebie. Jest to tzw. ‚efekt koktajl party’ – kiedy  jesteś w stanie usłyszeć swoje imię w gwarze i szumie głosów i informacji.

Odnoszenie do Ja jest specyficznym zastosowaniem  zasady 3, która mówi o tworzeniu powiązań między nowymi informacjami a tym, co już wiesz. W tym przypadku chodzi o nadawanie  nowym informacjom osobistego znaczenia.

Dlatego w czasie nauki szukaj połączeń, między tym czego się uczysz, a sobą. Staraj się nadawać informacjom osobistego znaczenia.

Jak nadać informacjom osobistego znaczenia?
Podczas nauki zastanawiaj się:
• Co ja o tym myślę?
• Czy ja się z tym zgadzam?
• Z czym mi się to kojarzy?
• Jak mógłbym wykorzystać to w praktyce?
• Jak zachowałbym się w danej sytuacji?

7. Wykorzystuj wyobraźnię

Wykorzystywanie wyobraźni - jak się uczyć

Podczas nauki wykorzystuj wyobraźnię. Obraz jest silniejszy niż słowo i skuteczniej przyciąga uwagę.

Zgodnie z koncepcją podwójnego kodowania Allana Paivio obraz zapisujemy w pamięci w dwóch kodach: wizualnym i werbalnym. Polega to na tym, że kiedy chcemy przypomnieć sobie przedmiot, który widzieliśmy możemy przywołać w wyobraźni jego obraz albo opisać go za pomocą słów.

Dlatego ilustracje w podręcznikach, proste odręczne rysunki (doodle) tworzone podczas nauki,  są cennym wsparciem dla naszej pamięci. Dzięki temu kiedy informacja przestanie być dostępna w jednym kodzie, będzie przechowywana nadal w drugim.

Jednym ze skutecznych sposobów aktywnego wykorzystania kodu wizualnego podczas nauki są kreatywne wizualizacje i używanie wyobraźni. Doskonale nadają się do tego mnemotechniki, czyli techniki ułatwiające zapamiętywanie, przechowywanie i przypominanie sobie informacji.

Prawie wszystkie mnemotechniki wykorzystują wyobraźnię i skojarzenia. Kiedy chcesz zapamiętać nową informację, musisz ją najpierw skojarzyć z czymś co już znasz i użyć wyobraźni do stworzenia nowego wizualnego skojarzenia.

Jak wykorzystywać wyobraźnie podczas nauki?
• Zwracaj  uwagę na ilustracje w podręcznikach i materiałach. Przyglądaj się im, ale również postaraj się opisać słowami to co widzisz.
• Twórz w głowie lub zeszycie własne ilustracje.
• Kreśli mapy myśli, które wzbogacisz ikonami, prostymi grafikami, symbolami.

8. Zaplanuj powtórki

powtarzanie - jak się uczyć

Jeśli chcesz zapamiętać nowe informacje i wiedzę na dłużej, to musisz powtarzać, to czego się uczyłeś. Powtarzanie powinno być procesem aktywnym, angażującym pamięć i myślenie.

Samo ponowne przeczytanie notatek czy rozdziału książki jest niewystarczające i mało skuteczne. Jest to tak zwane powtarzanie podtrzymujące.

Skuteczne powtarzanie to powtarzanie opracowujące. Polega na aktywnym wydobywaniu z pamięci tego, co już się nauczyliśmy poprzez np. zadawanie sobie pytań i odpowiadanie na nie bez zaglądania do źródła informacji.

Jak skutecznie powtarzać?
• Zadawaj sobie pytania, dla których odpowiedzią jest krótkie zdanie.
• Zapisz na kartce kluczowe słowa i wypisz w ciągu np. 5min wszystko co wiesz na dany temat.
• Nagraj na telefon słówka po polsku i w języku, którego się uczysz, następnie próbuj  wydobyć z pamięci dane słowa i sprawdzaj ich poprawności.
• Twórz szybkie mapy myśli (semantyczne)

Powtarzanie powinno być rozłożone w czasie.

Nauka dużych porcji materiału skupiona w jednym dniu, bez zaplanowanych późniejszych powtórek jest mało efektywna. Mózg i system pamięciowy potrzebuje czasu, aby stworzyć trwałe ślady pamięciowe.

Jeżeli potrzebujesz zapamiętać informacje „na już”, to przeprowadzaj aktywne powtórki w krótkich odstępach czasu.

Kiedy potrzebujesz zapamiętać duże porcje nowej wiedzy, to dobrze jest naukę podzielić na etapy z coraz dłuższymi odstępami między poszczególnymi powtórkami.

Jak skutecznie rozłożyć naukę w czasie?
• Początkowo przerwy nie powinny być zbyt długie – grozi to szybkim ubytkiem informacji z pamięci i zapominaniem.•
• W miarę utrwalania materiału mogą być coraz dłuższe.
• Tym ile mają czasu trwać decydujesz Ty jako uczący się.

Więcej na temat skutecznego przeprowadzania powtórek możesz przeczytać tutaj: Powtarzanie – jak zapamiętać więcej z tego, czego się uczymy

9. Rób przerwy w nauce

przerwy w nauce - jak się uczyć

Aby nowo nabyte informacje i wiedza zostały z Tobą na dłużej, musi nastąpić tzw. konsolidacja (utrwalenie nabytych informacji). Ślady pamięciowe w mózgu (reprezentacje poznawcze) potrzebują czasu, aby się ukształtować i stworzyć trwałe połączenia.

Czas kiedy się to dzieje, to czas Twojego snu. Wówczas Twój mózg, który nie musi przetwarzać na bieżąco informacji napływających z otoczenia, zaczyna reorganizować i utrwalać to czego doświadczył i czego się nauczył w ciągu dnia.

Proces utrwalania wiedzy w czasie snu jest kluczowym elementem skutecznego i długoterminowego zapamiętywania.

Jak robić przerwy w nauce, aby zapamiętać więcej?
• Zawsze po intensywnej nauce wyśpij się porządnie. Pozwól, aby Twój mózg miał czas poukładać i przyswoić sobie nową wiedzę.
• Podziel naukę na etapy. Więcej nauczysz się dzieląc trudne zagadnienie na etapy i dni, niż  kiedy spędzisz 8h na nieustanne nauce.

Hej! Podobał Ci się wpis 9 zasad skutecznej nauki?

Może chcesz przyswoić tę wiedzę na dłużej i zacząć praktykować ją podczas nauki tak, aby stała się bardziej efektywna?

Przygotowałem dla Ciebie coś specjalnego!

Zestaw narzędzi, dzięki któremu będziesz używał ich podczas nauki.

W skład zestawu wchodzą:

  • Ebook – 9 zasad skutecznej nauk
  • Tapeta na pulpit (graficzny utrwalacz i motywator)
  • Mapa Myśli ( zestaw pytań ułatwiających przejście na głęboki poziom przetwarzania informacji)
  • Mapa Myśli “Neuron” – przykład jak zastosować głębokie przetwarzanie informacji w praktyce

Dokonując zakupu przyczynisz się również do rozwoju bloga,  powstawania kolejnych ebooków, map myśli i wpisów.


Podsumowanie zagadnienia jak się uczyć

  • Umiejętność koncentracji i utrzymania uwagi przez dłuższy czas, jest; kluczowa aby przyswajać nowe informacje i wiedzę.
  • Skuteczna nauka to strategie uczenia się – takie jak głębokie przetwarzanie informacji, tworzenie powiązań, kategoryzowanie i porcjowanie informacji.
  • Wzbudzanie w sobie odpowiednich emocje, sprawia że skuteczniej przyswajać nowe informacje.
  • Warto wykorzystywać wyobraźnię podczas nauki.
  • Powtarzanie rozłożone w czasie, sprawia, że zapamiętasz nową wiedzę skuteczniej i na dłużej.
  • Robienie przerw w nauce jest sposobem na lepszą koncentrację i pamięć.
Poszerz swoją wiedzę na temat jak się uczyć:
Bibliografia:
  • Trening pamięci. Projektowanie, realizacja, techniki i ćwiczenia.  Bąbel, P., Baran, A. (2011) Wydawnictwo: Difin
  • Jak się uczyć? Ewa Czerniawska, Maria Ledzińska,  wydawnictwo: Park
  • Uczymy jak się uczyć. Robert Fisher, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne
  • Twój mózg w działaniu. David Rock, Wydawnictwo Rebis
  • Jak się uczyć. Ron Fry, Wydawnictwo Rebis
  • Psychologia nauczania – Ujęcie poznawcze. Maria Ledzińska, Ewa Czerniawska, Wydawnictwo naukowe PWN

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Share via
error: Content is protected !!
Przewiń do góry
Send this to a friend