Jak czytać teksty na maturze z angielskiego — techniki krok po kroku

Sketchnotka z maturzystką pokazująca cztery kroki czytania na maturze z angielskiego: polecenie, skimming, scanning i znalezienie dowodu w tekście.

Wielu maturzystów czyta teksty w arkuszu tak samo jak lekturę: od pierwszego do ostatniego zdania, słowo po słowie, a potem dopiero patrzy na pytania. Przy kilku tekstach w jednej sekcji zabiera to dużo czasu, a do tego łatwo się pogubić. Czytanie ze zrozumieniem na maturze z języka angielskiego to osobna umiejętność: wiesz, czego szukasz, więc czytasz różnie w zależności od pytania. Tę umiejętność da się wyćwiczyć jak każdą inną.

Ten wpis nie powtarza budowy sekcji ani typów zadań. Budowę sekcji, typy zadań i punktację znajdziesz w osobnym przewodniku o mechanice słuchania i czytania. Tutaj skupiam się wyłącznie na strategiach czytania, czyli technice: jak przebiec tekst, jak znaleźć w nim konkret, co zrobić z nieznanym słowem i jak sprawdzić, czy odpowiedź naprawdę wynika z tekstu.

📖 Jak czytać teksty w pigułce

Szybka ściągawka: na egzaminie nie czytasz każdego tekstu tak samo. Sposób czytania dobierasz do pytania.

Pytanie dotyczy…Jak czytasz
całego tekstu lub akapitu (główna myśl, nagłówek)skimming: początek, koniec, pierwsze zdania akapitów
konkretu (liczba, nazwa, powód)scanning: szukasz słowa-klucza albo jego parafrazy
brakującego zdaniaczytasz zdanie przed luką i po niej: zaimki i słowa łączące
celu autora, opinii, wnioskuczytasz dokładnie fragment i pytasz: z którego zdania to wynika?

Na co zwrócić uwagę:

  • Najpierw polecenie i pytania, dopiero potem tekst.
  • Poprawna odpowiedź często jest parafrazą tekstu, a nie dosłownym cytatem.
  • Nieznane słowo to sygnał, żeby sprawdzić, czy w ogóle jest Ci potrzebne, a nie żeby się zatrzymać.

⚠️ Najważniejsza różnica względem słuchania: do tekstu możesz wracać, ile chcesz. Ograniczeniem nie jest nagranie, tylko czas na cały arkusz.

Zanim przeczytasz tekst — najpierw polecenie i pytania

Pierwsza minuta przy każdym zadaniu powinna należeć do polecenia, nie do tekstu. Polecenie mówi, jak masz czytać: czy dopasowujesz teksty do zdań, czy wybierasz odpowiedź, czy uzupełniasz luki i w jakim języku.

  • Przeczytaj polecenie do końca. Informacje typu „jeden tekst nie pasuje do żadnego zdania”, „luki należy uzupełnić w języku polskim” albo limit wyrazów w luce zmieniają sposób rozwiązywania całego zadania.
  • Przeczytaj wszystkie pytania przed tekstem. Wiesz wtedy, czego szukasz, i przebiegasz tekst raz, a nie trzy razy.
  • Podkreśl w pytaniu słowo-klucz. W pytaniu Why did Tom leave the club? kluczowe są why i leave: szukasz powodu odejścia, a nie opisu klubu.
  • Zwróć uwagę na tytuł i źródło tekstu. Nagłówek, podpis albo forma (ogłoszenie, wpis na forum, e-mail) to często pierwsza podpowiedź, o czym jest tekst i kto do kogo pisze.

Skimming — szybkie czytanie dla ogólnego sensu

Skimming to przebieganie tekstu wzrokiem po to, żeby złapać, o czym jest, bez wczytywania się w szczegóły. Przydaje się, kiedy pytanie dotyczy całości: głównej myśli tekstu, akapitu albo dopasowania nagłówka.

  • Przeczytaj tytuł, pierwszy i ostatni akapit. W tekstach publicystycznych zwykle tam autor mówi, o czym pisze i do czego zmierza.
  • W każdym akapicie przeczytaj pierwsze zdanie, a resztę tylko przebiegnij wzrokiem. Często to ono zapowiada temat akapitu, choć nie zawsze, więc przy dopasowywaniu nagłówków sprawdź też koniec akapitu.
  • Szukaj słów, które się powtarzają w akapicie, i ich synonimów. To one pokazują, wokół czego krąży tekst.

Typowa pułapka: nagłówek, który pasuje do jednego zdania w akapicie, ale nie do całego akapitu. Jeśli akapit opowiada o kosztach wynajmu, a jedno zdanie wspomina o dojazdach, nagłówek o transporcie jest dystraktorem. Główna myśl obejmuje całość, nie szczegół.

Scanning — szukanie konkretnej informacji

Scanning to szukanie w tekście jednej konkretnej rzeczy: liczby, nazwy, daty, miejsca, powodu. Nie czytasz wtedy zdań po kolei, tylko „skanujesz” tekst wzrokiem w poszukiwaniu kotwicy, a dopiero przy niej czytasz dokładnie.

  • Najłatwiejsze kotwice to liczby, daty, kwoty, nazwy własne i wyrazy pisane wielką literą. Wyróżniają się w tekście i łatwo je znaleźć wzrokiem.
  • Szukaj znaczenia, nie tylko słowa z pytania. Jeśli pytanie mówi o cheaper, w tekście może stać less expensive, affordable albo doesn’t cost much.
  • Kiedy znajdziesz kotwicę, przeczytaj całe zdanie oraz zdanie przed nim i po nim. Odpowiedź bywa w zdaniu obok, a fragment tuż za kotwicą potrafi ją zmienić, np. …but that was before the prices went up.

Typowa pułapka: w tekście jest kilka podobnych informacji, a tylko jedna odpowiada na pytanie. Kiedy w ogłoszeniu pojawiają się dwie kwoty, np. czynsz i kaucja, sprawdź, o którą pytano, albo czy pytanie nie dotyczy ich sumy. Dokładnie taki przypadek zobaczysz w ćwiczeniu niżej.

Słowa odsyłające i łączące — jak tekst się trzyma

Tekst to nie zbiór luźnych zdań. Każde zdanie łączy się z poprzednim i następnym, a robią to dwie grupy słów. Ta technika jest kluczowa w zadaniach, w których z tekstu usunięto zdania i trzeba je wstawić z powrotem, ale przydaje się też wszędzie tam, gdzie musisz zrozumieć, o kim lub o czym mowa.

Słowa odsyłające (reference words)

To słowa, które zastępują coś, co już padło: he, she, it, they, this, that, these, such, the man, the problem. Za każdym razem pytaj: do czego to się odnosi? Jeśli zdanie po luce zaczyna się od They, sprawdź, do kogo lub czego się odnosi. Brakujące zdanie powinno wprowadzać albo kontynuować właśnie tę grupę osób lub rzeczy.

Uważaj też na pierwszą wzmiankę. Zaimek albo rzeczownik z the często odnosi się do czegoś, co już padło. Jeśli zdanie za luką mówi o the man, a wcześniej w tekście nie było o żadnym mężczyźnie mowy, sprawdź, czy brakujące zdanie go przedstawia.

Słowa łączące (linking words)

Pokazują relację między zdaniami. Wystarczy rozpoznać, jakiego rodzaju jest ta relacja:

RelacjaPrzykładowe słowaCo sygnalizują
kontrasthowever, but, although, on the other handzestawienie dwóch przeciwnych informacji
skutekso, as a result, thereforeże wcześniej padła przyczyna
dodaniealso, moreover, what is more, in additionkolejną informację tego samego rodzaju
kolejnośćfirst, then, later, finally, after thatetap w ciągu zdarzeń
przykładfor example, for instance, such asprzykład do ogólnego stwierdzenia

Więcej o samych spójnikach przeczytasz we wpisie o spójnikach angielskich.

Nieznane słowo — znaczenie z kontekstu

W każdym tekście trafisz na słowa, których nie znasz. Teksty na egzaminie są oryginalne lub adaptowane, a nie pisane pod Twój zasób słów. To normalne i samo w sobie nie jest problemem. Problemem jest zatrzymanie się na takim słowie na kilka minut.

Zanim zaczniesz zgadywać, zadaj sobie trzy pytania po kolei:

  1. Czy to słowo jest mi w ogóle potrzebne? Jeśli nie stoi w zdaniu, które odpowiada na pytanie, przeczytaj dalej. Nie każde nieznane słowo trzeba rozumieć, żeby rozwiązać zadanie.
  2. Co mówi otoczenie? Zdanie przed i po często podaje synonim, przykład albo przeciwieństwo. W zdaniu The flat was spotless — there wasn’t a single speck of dust anywhere druga część wyjaśnia pierwszą: spotless znaczy „nieskazitelnie czysty”.
  3. Z czego jest zbudowane? Przedrostki i przyrostki dużo zdradzają: un-, dis-, im- to zaprzeczenie, -less to „bez”, -ful to „pełen”, re- to „ponownie”. Unaffordable to „taki, na który nie stać”, nawet jeśli nie znasz tego słowa w całości. Więcej o tym we wpisie o słowotwórstwie.

Typowa pułapka: słowa, które wyglądają znajomo, ale znaczą coś innego niż po polsku, np. actually to „właściwie, tak naprawdę”, a nie „aktualnie”, a eventually to „w końcu”, a nie „ewentualnie”. Przegląd takich słów znajdziesz we wpisie o false friends na maturze.

Czytanie między wierszami — cel autora, opinie i wnioski

Część pytań nie dotyczy tego, co jest napisane, tylko po co i co z tego wynika. Informator CKE wymienia te umiejętności osobno: intencję autora, odróżnianie faktów od opinii i wyciąganie wniosków. Opisuję je szerzej w zestawieniu 8 umiejętności, które sprawdzają zadania. Tutaj chodzi o samą technikę czytania:

  • Cel autora: zapytaj, co ten tekst ma zrobić z czytelnikiem. Ogłoszenie coś oferuje, e-mail o coś prosi albo coś relacjonuje, wpis na forum doradza. Forma tekstu często podpowiada cel.
  • Opinia: szukaj słów oceniających i wyrażeń typu I think, in my opinion, it’s crazy, the best. Fakt da się sprawdzić, opinia to czyjaś ocena.
  • Wniosek: odpowiedź nie pada wprost, ale musi wynikać z tekstu. Zanim ją zaznaczysz, wskaż zdanie albo zdania, z których ją wyprowadzasz. Jeśli nie umiesz ich wskazać, prawdopodobnie odpowiadasz z własnej wiedzy, a nie z tekstu.

Kolejność pracy i czas

Na rozumienie tekstów pisanych nie ma osobnego limitu czasu, bo to jedna z sekcji arkusza. Czas na nią bierzesz z puli na cały egzamin. Dlatego punkty można tu stracić nie tylko przez niezrozumienie tekstu, ale też przez to, że jedno trudne zadanie zjada czas na następne. A po czytaniu czekają jeszcze zadania sprawdzające znajomość środków językowych i wypowiedź pisemna. Kilka zasad:

  • Zaplanuj czas na całą sekcję, zanim zaczniesz, i podziel go mniej więcej równo między zadania. Propozycję podziału czasu na cały arkusz znajdziesz w przewodniku o obu sekcjach.
  • Jeśli utkniesz, zaznacz najbardziej prawdopodobną odpowiedź i idź dalej. Wrócisz do tego zadania na końcu, ze świeżą głową.
  • W zadaniach z dobieraniem zaczynaj od par, których jesteś pewien. Każde pewne dopasowanie zmniejsza liczbę opcji przy trudniejszych.
  • Nie zostawiaj pustych pól. Za błędną odpowiedź nie ma punktów ujemnych, a puste pole na pewno daje zero.

Poćwicz na prawdziwym zadaniu z Informatora CKE

Teoria nic nie da bez ćwiczenia na prawdziwym materiale. Poniżej zadanie 6 z przykładowych zadań do matury podstawowej z Informatora CKE (str. 67–71). Są w nim cztery krótkie teksty o szukaniu mieszkania w Bath: ogłoszenie (A), wiadomość Moniki do koleżanki (B), artykuł o kampanii studentów (C) i rozmowa na forum (D). Pełne teksty znajdziesz w Informatorze, a poniżej pokazuję, jak dojść do każdej odpowiedzi.

Część 1: dopasuj tekst do zdania (6.1.–6.3.)

  • 6.1. In this text Monica got advice on how she might solve her problem. Słowo-klucz to advice, więc szukasz tekstu, w którym ktoś coś Monice radzi. Na forum (D) Emma pisze Why don’t you try somewhere further away from the university?, a Hanna proponuje wynajęcie mieszkania bez mebli. Przytoczone rady nie zawierają słowa advice, ale Why don’t you…? to typowa forma rady. Odpowiedź: D.
  • 6.2. This text includes the author’s opinion about the cost of accommodation in Bath. Szukasz opinii, czyli oceny. W wiadomości Moniki (B) stoi The rent is £300. I think it’s crazy! Pierwsze zdanie to fakt, drugie to opinia. Odpowiedź: B.
  • 6.3. This text is an offer for someone looking for a place to stay. Tu pomaga sama forma: ogłoszenie zaczynające się od Wanted: fifth person to share a house to oferta. Odpowiedź: A.

Zwróć uwagę, że jeden tekst (C) nie pasuje do żadnego zdania. Polecenie mówi o tym wprost. Gdybyś go nie przeczytał, mógłbyś próbować dopasować wszystkie cztery teksty na siłę.

Część 2: uzupełnij luki po polsku (6.4.–6.6.)

Monika pisze do rodziców po polsku, a Ty uzupełniasz luki informacjami z tekstów A–D, maksymalnie trzema wyrazami. Najpierw wyszukujesz informację, potem czasem łączysz ją z inną i sprawdzasz, czy pasuje do zdania z luką.

  • 6.4. „…w pierwszym miesiącu będę musiała zapłacić właścicielowi aż ____”. Kotwica to first month. W ogłoszeniu (A) stoi: czynsz £300 miesięcznie i Deposit £200 paid with first month’s rent. W pierwszym miesiącu płaci się więc i czynsz, i kaucję. Odpowiedź: £500. Według Informatora odpowiedzi „£300” i „£200” nie są uznawane, a „£300 czynszu i £200 depozytu” też nie, bo to pięć wyrazów przy limicie trzech.
  • 6.5. „Może poszukam jakiegoś mieszkania, które ____. Takie są podobno tańsze.” Kotwica to „tańsze”, czyli w tekście szukasz cheaper albo less expensive. Na forum (D) Hanna pisze o wynajęciu a flat or house without any furniture. They are usually less expensive. Odpowiedź: nie ma mebli (albo „jest bez mebli”). Odpowiedź „jest dalej od uniwersytetu” też pochodzi z tekstu, ale nie pasuje do zdania z luką.
  • 6.6. „Czytałam ostatnio, że studenci planują ____ ze względu na koszty zakwaterowania.” Kotwica to students i plany na przyszłość. W artykule (C) stoi, że samorząd studentów rozpoczyna kampanię Cut the Rent i że students are going to go out onto the streets. Odpowiedź: protest (albo „protestować”, „wyjść na ulice”).

Ostatnia luka (6.7.) wymaga odczytania wykresu w tekście C, więc pomijam ją tutaj. Rozwiąż ją samodzielnie w Informatorze. Wniosek z całego zadania: w lukach 6.4–6.6 odpowiedź była w tekstach, ale nie tymi samymi słowami co w zdaniu z luką. Dwa razy trzeba też było połączyć informacje albo odrzucić tę, która pasowała do tekstu, ale nie do luki.

Jak rozwijać umiejętność czytania poza arkuszami maturalnymi

  • Po każdym arkuszu wskazuj zdanie-dowód. Przy każdej odpowiedzi, także poprawnej, podkreśl w tekście zdanie, które o niej przesądza. Tak najlepiej uczysz się rozpoznawać parafrazy.
  • Ćwicz skimming na czas. Weź artykuł, daj sobie minutę i spróbuj jednym zdaniem powiedzieć, o czym jest. Potem przeczytaj go dokładnie i sprawdź, czy miałeś rację.
  • Zbieraj parafrazy. Kiedy zauważysz, że tekst mówi to samo co pytanie innymi słowami, np. cheaper i less expensive, zapisz tę parę. Po kilku arkuszach będziesz mieć własny słownik parafraz.
  • Poszerzaj słownictwo w kontekście. Im więcej słów rozpoznajesz, tym rzadziej zatrzymujesz się w tekście. Ucz się całych zwrotów, kolokacji i phrasal verbs razem ze zdaniem, w którym je spotkałeś, a nie pojedynczych słówek z listy. Tematyczne słownictwo do matury na poziomie podstawowym znajdziesz w zestawieniu słówek z 14 działów CKE.
  • Czytaj krótkie teksty użytkowe po angielsku: ogłoszenia, wpisy na forach, artykuły z serwisów informacyjnych. Na egzaminie pojawiają się teksty z prawdziwych źródeł, często właśnie takie.

Szybka powtórka

  • Najpierw polecenie i pytania, potem tekst. Polecenie mówi, jak czytać.
  • Pytanie o całość: skimming, czyli tytuł, początek, koniec i pierwsze zdania akapitów.
  • Pytanie o konkret: scanning, czyli kotwica, a potem dokładne czytanie zdania i jego otoczenia.
  • Brakujące zdanie: sprawdź zaimki i słowa łączące przed luką i po niej.
  • Nieznane słowo: czy jest potrzebne, co mówi otoczenie, z czego jest zbudowane.
  • Każdą odpowiedź uzasadnij konkretnym fragmentem tekstu. Jeśli nie umiesz go wskazać, sprawdź jeszcze raz.

Najczęściej zadawane pytania

Czy trzeba czytać cały tekst?

Nie zawsze dokładnie. Przy pytaniach o konkret często wystarczy znaleźć właściwy fragment i przeczytać go uważnie. Przy pytaniach o główną myśl albo cel autora potrzebujesz obrazu całości, ale wystarczy do tego skimming, a nie czytanie słowo po słowie.

Co zrobić, jeśli nie rozumiem jakiegoś słowa?

Najpierw sprawdź, czy jest Ci potrzebne do odpowiedzi. Jeśli tak, szukaj podpowiedzi w zdaniu przed i po oraz w budowie słowa. Jeśli nadal nie wiesz, wybierz odpowiedź na podstawie reszty zdania i idź dalej. Sprawdź też, czy to słowo w ogóle przesądza o odpowiedzi.

Czy można pisać po arkuszu i podkreślać w tekście?

Tak, możesz robić notatki i podkreślenia w arkuszu. Pamiętaj tylko, że odpowiedzi do zadań zamkniętych liczą się wyłącznie wtedy, gdy zaznaczysz je na karcie odpowiedzi, więc zostaw sobie czas na ich przeniesienie. Odpowiedzi do zadań otwartych zostają w arkuszu. Więcej o tym we wpisie o karcie odpowiedzi na maturze.

Czy na maturze rozszerzonej czyta się inaczej?

Strategie są te same, ale na rozszerzeniu pracujesz z dłuższymi tekstami o wyższym stopniu trudności. Według Informatora na poziomie rozszerzonym dochodzi rozpoznawanie informacji wyrażonych pośrednio i znaczeń przenośnych, więc czytanie między wierszami ma tam jeszcze większe znaczenie. Więcej o całym egzaminie przeczytasz w przewodniku po maturze rozszerzonej.

Zadanie dla Ciebie

Otwórz dowolny arkusz CKE i rozwiąż jedno zadanie z czytania. Potem przy każdej odpowiedzi zapisz trzy rzeczy: słowo-klucz z pytania, zdanie z tekstu, które przesądza o odpowiedzi, i to, czy była to parafraza, czy dosłowne powtórzenie. Napisz w komentarzu, ile parafraz udało Ci się znaleźć.

Powiązane przewodniki


Wpis opublikowany: październik 2026. Przykładowe zadanie i fakty o egzaminie pochodzą z Informatora o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025 (str. 67–71); techniki czytania to ogólna metodyka nauczania języka, nie wymagania CKE.


✨ Jeśli ten artykuł był dla Ciebie pomocny:

✓ podeślij go komuś, komu też może się przydać
✓ albo udostępnij dalej — dzięki temu więcej osób może na niego trafić

Udostępnij jednym kliknięciem:👇

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Hej. Podobał Ci się artykuł? Podziel się proszę ze znajomymi :)

Nie dzięki. Może inny razem.
This window will automatically close in 10 seconds
Przewijanie do góry
Send this to a friend