Chcesz się uczyć efektywnie? Przejdź na głęboki poziom przetwarzania informacji

Z tego artykułu dowiesz się, w jaki sposób się uczyć, aby skuteczniej zapamiętywać i lepiej rozumieć nowo poznawane informacje.

Poznasz cztery poziomy przetwarzania informacji, dzięki czemu zrozumiesz, że samo czytanie, oglądanie wideo czy przeglądanie notatek nie jest efektywną formą nauki.

Dowiesz się, że skuteczna nauka musi być nauką zaangażowaną i opartą na opracowywaniu informacji.

Poznasz szereg technik skutecznego przekształcania i utrwalania informacji, dzięki czemu będziesz się uczyć szybciej i skuteczniej.

W jaki sposób uczysz się teraz?

Bardzo możliwe, że Twój aktualny sposób nauki polega na wielokrotnym czytaniu tego samego rozdziału z książki, albo na kolejnym przeglądaniu notatek, które stworzyłeś podczas lekcji czy wykładu.

Możliwe również, że oglądasz kolejne wideo na YouTube, które omawia zagadnienie, którego chcesz się nauczyć.

Jeśli uczysz się nowych słów lub zwrotów z obcego języka, a Twoja nauka polega tylko na ich powtarzaniu, to również nie jest to skuteczna metoda nauki.

Jest tak dlatego ponieważ wszystkie te sposoby są tzw. pasywnym przetwarzaniem informacji, które nie angażuje w wystarczający sposób Twojego systemu pamięciowego i mózgu do zrozumienia i przyswojenia nowej wiedzy.

Jeśli chcesz trwale coś zapamiętać, zrozumieć, to potrzebujesz podejść do nauki aktywnie. Przejść na tzw. głęboki poziom przetwarzania informacji.

Na czym polega głęboki poziom przetwarzania informacji?

Koncepcja poziomów przetwarzania informacji została zaproponowana w 1972 roku przez psychologów Craika i Lockharta.

W dużym uproszczeniu mówi ona, że informacje są przetwarzane są przez te same struktury mózgu, ale na rożnym poziomie „głębokości”.

Pojęcie głębokości przetwarzania jest metaforą, ale można je zrozumieć jako zakres i intensywność przetwarzania informacji.

Wraz z przechodzeniem na głębsze poziomy przetwarzania informacji wzrasta zarówno liczba, jak i złożoność operacji.

Dokonując bardziej złożonych operacji na informacjach, mocniej angażujemy nasz system pamięciowy i więcej ośrodków w mózgu. Dzięki temu pozostawiamy trwalszy ślad pamięciowy, lepiej zapamiętujemy i rozumiemy informacje. 

Skuteczna nauka - semantyczny poziom przetwarzania informacji

Według tej koncepcji istnieją cztery poziomy przetwarzania informacji:

Poziom pierwszy – sensoryczny

Na pierwszym, najpłytszym poziomie dokonuje się sensoryczna analiza danych.

Na przykład czytając jakiś tekst, rozpoznajesz poszczególne litery. Gdyby ktoś poprosił Cię o wskazanie samogłosek czy spółgłosek to z pewnością mógłbyś je wskazać, tak samo z małymi czy wielkimi literami.

Poziom drugi – fonetyczny

Drugi poziom to analiza fonetyczna(akustyczna).

Kiedy już połączyłeś litery w słowa, to wypowiadasz je teraz w umyśle lub na głos.

Jest to pewien rodzaj automatycznego, wyuczonego, przypisania określonego brzmienia do słowa.

Poziom trzeci – analiza semantyczna

Trzeci poziom to rozumienie znaczeń poszczególnych słów czy zdań.

Nie tylko rozpoznajesz litery, słowa i automatycznie wypowiadasz ich dźwięki ale starasz się wydobywać z pamięci ich znaczenia!

Odnosisz nową wiedzę do tej, jaką już posiadasz, tworzysz skojarzenia, zastanawiasz się nad ich znaczeniem, to wszystko sprawia, że informacje są o wiele lepiej zapamiętywane i łatwiej mogą zostać odtworzone.

To tutaj rozpoczyna się skuteczna nauka.

Dopiero teraz zaczyna się aktywne opracowywanie informacji, które prowadzi do ich trwalszego przyswojenia.

Dwa poprzednie poziomy były czymś w rodzaju automatycznego, bezrefleksyjnego rozpoznawania wyglądu liter czy brzmienia słów.

Poziom czwarty – autoreferencyjny

Do tych trzech poziomów należy dodać jeszcze jeden, tzw. autoreferencyjny, kiedy informacje odnosimy do naszego 'ja’.

Badania nad pamięcią pokazują, że szczególnie dobrze zapamiętujemy informację, które podczas nauki odnosimy do samych siebie.

Polega to na tym, że w trakcie nauki zastanawiamy się np. jak ja zachowałbym się w tej sytuacji, co ja o tym myślę itd.

Czas na refleksję

Zatrzymaj się teraz na chwilę. Zastanów się w jaki sposób czytasz, słuchasz informacje, które chcesz przyswoić.

Czy tylko szybko przebiegasz wzrokiem po tekście wypowiadając w umyśle kolejne słowa i zdania?

Jeśli tak to, Twój sposób uczenia się nie jest optymalny.

Jeżeli chcesz usprawnić swój sposób uczenia i przejść na głęboki poziom to poniżej znajdziesz kilka strategii zaczerpniętych z mądrości psychologii poznawczej.

Efektywna nauka - poziomy przetwarzania informacji

Jak się uczyć skutecznie stosując głęboki poziom przetwarzania informacji?

Istnieje wiele form i sposobów na uczynienie nauki bardziej aktywnym procesem. Poniżej znajdziesz kilka z nich, które możesz łatwo wykorzystać podczas nauki.

Pisz streszczenia i podsumowania

Pisanie streszczeń jest najbardziej podstawową techniką (ale bardzo skuteczną) głębokiego przetwarzania informacji.

Polega na tworzeniu krótkich notatek, ale własnymi słowami!

Czytasz wybrany fragment ze źródła i zastanawiasz się co było w nim najważniejsze. Następnie zapisujesz swoje przemyślenia.

Przygotowanie takiego streszczenia lub podsumowania, jest już interakcją z informacją na głębszym poziomie.

Zastanawiając się i poświęcając więcej uwagi wybranym fragmentom informacji dajesz również swojemu mózgowi jasny sygnał: TO JEST WAŻNE! – trzeba to zapamiętać.

Listę szczegółowych pytań jakie warto zadawać sobie podczas nauki znajdziesz na końcu tego artykułu.

Tłumacz samemu sobie

Na pozór wydaje się to czymś prostym, ale potrzebne jest tu zastosowanie konkretnej metody.

Twoim celem jest dostrzeżenie, na ile zrozumiałeś dane zagadnienie i zidentyfikowanie braków w wiedzy.

Metoda to przypomina trochę dziecięce nieustanne zadawanie pytań „Dlaczego?”

Weźmy na przykład takie zagadnienie jak pierwsza wojna światowa.

Możesz zacząć od zadania sobie pytania „Dlaczego wybuchła wojna?”

I jak najbardziej wyczerpującego wymienienia wszystkich przyczyn.

Następnie możesz zadawać sobie kolejne pytania np.:

  • Dlaczego Niemcy musieli początkowo walczyć na dwóch frontach?
  • Dlaczego Niemcy wspierali rewolucję bolszewicką?
  • Dlaczego Amerykanie dołączyli do wojny? Itd.

Celem jest wydobycie z pamięci jak największej ilości informacji jakie posiadasz na dany temat i zidentyfikowanie luk w wiedzy.

Oczywiście nie należy ograniczać się tylko do pytania 'dlaczego?’

Bardzo pomocne są również pytania:
  • Na czym polega…?
  • Jakie funkcje pełni…?
  • Co to jest…?
  • Co oznacza…?
  • Co może wyjaśnić…?
  • Jaka jest…?
  • Jakie znaczenie…?
  • W jakich obszarach…?
  • Co z tego wynika…?

Tłumacz innym

Tłumaczenie innym oraz nauczanie, jest kolejną skuteczną formą uczenia się.

Wyjaśniając komuś dany materiał, przekazując to czego się nauczyłeś, automatycznie opracowujesz i rekonstruujesz te informacje na nowy sposób.

Co istotne, do takiego wyjaśniania nie potrzebujesz nawet żywego słuchacza. Możesz to spokojnie robić „na niby”, wyobrażając sobie, że coś komuś tłumaczysz.

Podczas tłumaczenia, będziesz również odkrywał nowe aspekty omawianego materiału.

Pomagając innym zrozumieć jakieś zagadnienie, sam osiągniesz głębsze zrozumienie wyjaśnianego tematu.

Organizuj informacje

Kolejną techniką reinterpretacji jest organizacja poznawanej wiedzy na różne sposoby.

Możesz na przykład porządkować, grupować, tworzyć kategorie i mapy myśli

Wyobraź sobie, że musisz zapamiętać długą listę zwierząt: krokodyl, struś, koń, bocian, jaszczurka, słoń, żmija, zebra, żółw, pelikan, wróbel, hipopotam.

Powtarzając w koło te nazwy, pewnie w końcu uda ci się je zapamiętać, ale zdecydowanie łatwiej będzie, gdy wcześniej je uporządkujesz.

Jeśli dobrze przyjrzysz się tej liście to dostrzeżesz, że są to przedstawiciele trzech kategorii: SSAKI, GADY, PTAKI.

Teraz wystarczy każde ze zwierząt przyporządkować do właściwej kategorii.

SSAKI:

Koń, słoń, zebra, hipopotam
GADY:
Krokodyl, jaszczurka, żmija, żółw
PTAKI:
Struś, bocian, wróbel, pelikan

Tak zorganizowany materiał, będzie dużo łatwiej zapamiętać .

Tutaj przeczytasz: Jak tworzyć Mapy Myśli? 6 kroków do efektywnej notatki

jak sie uczyc organizuj informacje

Porównuj

Zwracaj uwagę na podobieństwa i różnice między tym, czego się dopiero uczysz i czymś, co już znasz. Np. chcąc lepiej zapamiętać treść książki możesz ją porównać do innej książki, którą czytałeś, zadając sobie na przykład pytania:

  • W czym są podobni, a czym różnią się bohaterowie?
  • W jakich epokach żyli?
  • Jak ukształtowało ich dzieciństwo?
  • Jakie mieli wartości, w co wierzyli?

Generuj przykłady

Postaraj się wygenerować jak najwięcej przykładów związanych z treścią, której się uczysz.

Najpopularniejszym rodzajem przykładów są sytuacje, w których mógłbyś tą treść wykorzystać.

Jednak równie dobrze sprawdzą się sytuacje, w których absolutnie nie mógłbyś wykorzystać treści (pod warunkiem, że są one wynikiem rzeczywistego namysłu, a nie zostały przywołane „od niechcenia”).

Zastanawiaj się

Skup się na tym, jakie będą następstwa materiału, którego się uczysz, co on oznacza i jak można go dalej rozwijać i poszerzać.

Przykładowo:
  • Jeśli ktoś stworzyłby terapię przedłużają życie o kolejne 50 lat, to jakie byłyby tego konsekwencje?
  • Gdyby wymyślono urządzenie, wytwarzające antygrawitację, to gdzie można by je zastosować?
  • Do czego doprowadzi rozwój technologii sztucznej inteligencji i samouczących się algorytmów?

Wnioskowanie może być bardzo ciekawym i odkrywczym sposobem utrwalania wiedzy.

Mapy myśli to też reinterpretacje

Tworząc mapę myśli musisz dokonać reinterpretacji przyswajanych linearnie informacji i pojęć, przekształcając je w dwuwymiarową strukturę wzajemnych powiązań.

Obejmuje to streszczanie i kategoryzację. Chociaż skuteczność map myśli jest zwykle błędnie tłumaczona na podstawie koncepcji dotyczących działania mózgu, to w rzeczywistości to właśnie mechanizmy reinterpretacji stoją za skutecznością tych metod.

Zastosowanie map myśli w nauce
Dokładnie czym są mapy myśli przeczytasz tutaj: Co to jest mapa myśli?

Podsumowanie

Cokolwiek poznajesz, reinterpretuj.

Nie sposób przecenić znaczenia reinterpretacji w efektywnym uczeniu się. Jest to zdecydowanie jeden z najważniejszych elementów skutecznego uczenia się.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Share via

Hej. Podobał Ci się artykuł? Podziel się proszę ze znajomymi :)

Nie dzięki. Może inny razem.
This window will automatically close in 10 seconds
error: Content is protected !!
Przewiń do góry
Send this to a friend