Jak się uczyć żeby się nauczyć

Jeżeli zastanawiasz się jak się uczyć, żeby się nauczyć, to doskonale trafiłeś. Bo wiesz, skuteczne przyswajanie nowych informacji jest trochę jak gra w szachy. Wymaga posługiwania się właściwymi strategiami, które musisz stosować od początku gry, aby doprowadziły Cię do zwycięstwa, czyli w tym przypadku zrozumienia i zapamiętania nowych informacji.

Dzięki rozwojowi psychologii poznawczej dokładnie wiemy jak powinien przebiegać proces uczenia się, oraz jakie umiejętności są potrzebne, aby efektywniej i na dłużej przyswajać nowe informacje i wiedzę.

Kluczowe to:

  • umiejętności ukierunkowania uwagi i utrzymania koncentracji przez dłuższy czas,
  • właściwe opracowanie i reinterpretacja informacji,
  • zaplanowane i aktywne powtarzanie rozłożone w czasie.
Umiejętność ukierunkowania uwagi – ponieważ z zalewu bodźców i informacji nieustannie napływających do Twojego mózgu, musisz wybrać te, które są dla Ciebie akurat teraz ważne i które chcesz zapamiętać.
Umiejętność utrzymania koncentracji przez dłuższy czas – ponieważ jak już wybierzesz co chcesz zapamiętać lub zrozumieć, to potrzebujesz utrzymać tę informację przez dłuższą chwilę w swojej pamięć roboczej, aby dokonać jej opracowania.
Opracowanie i reinterpretacja informacji – aby skutecznie i na dłużej przyswoić nowe informacje, nie wystarczy jedynie na chwilę się na nich skupić (np. ponownie przeczytać, obejrzeć). Po umieszczeniu ich w pamięci roboczej, potrzebujesz je opracować, dokonać reinterpretacji. Dzięki temu przeniesiesz je do pamięci długoterminowej i dołączysz do rozległej sieci swojego systemu pamięciowego, czyli zapamiętasz na dłużej.
Zaplanowane i aktywne powtarzanie rozłożone w czasie – to jak długo będziesz miał dostęp do tych informacji zależy od ilości powtórek odpowiednio zaplanowanych i rozłożonych w czasie. Aktywna powtórka polega na próbie przypomnienia sobie informacji bez zaglądania do źródła.

Strategia uczenia się

Za chwilę poznasz strategię uczenia się , która w skrócie nazywana jest SQ3R. Wypełnia ona wszystkie przesłanki, które zostały wymienione powyżej, dlatego warto ją poznać i stosować w praktyce.

Nie jest to oczywiście jedyna strategia uczenia się  i nie będzie pasowała do każdego rodzaju materiału i wiedzy, z którym będziesz się mierzył, ale z pewnością jest jedną z najbardziej skutecznych.

Tak jak w szachach, strategię swojej gry musisz dopasować do tego co się dzieje na szachownicy. Tak samo w nauce musisz wykazać się elastycznością i znajomością przynajmniej kilku strategii, aby osiągnąć zamierzone cele.

OK. Przyjrzyjmy się teraz bliżej na czym polega strategia SQ3R.

Co to jest SQ3R?

SQ3R to akronim  od ( Survey – Przejrzyj, Question – Pytaj, Read – Czytaj, Recite – Powtarzaj, Review – Sprawdź).

Jest to strategia uczenia się, która doskonale sprawdza się podczas nauki z podręczników, skryptów czy artykułów.

Jest to sekwencja 5 kroków, którą zaproponował  Francis P. Robinson, amerykański filozof edukacji w swojej książce „Effective Study” z 1946 roku i ma ona na celu zwiększenie zdolności zapamiętywania i zrozumienia czytanego tekstu.

Strategia, mimo że ma już swoje lata, nadal jest polecana przez współczesnych psychologów poznawczych, jako skuteczna metoda nauki. Czego możesz sam doświadczyć, jeżeli tylko zastosujesz się do jej wskazówek.

Jej celem jest  zaangażowanie Cię do aktywnego opracowania informacji (myślowej obróbki – elaboracji ) oraz weryfikacji tego czy i w jakim zakresie udało Ci się je przyswoić i zrozumieć. 

Ponieważ strategia nauki SQ3R powstała ponad 70 lat temu, a od tego czasu psychologia poznawcza poszerzyła swoją wiedzę na temat efektywnego uczenia się, zaktualizowałem niektóre jej elementy. Jeżeli tylko poświęcisz trochę czasu, aby wypróbować w praktyce tę strategię, to z pewnością dostrzeżesz jej skuteczność i zaczniesz stosować podczas nauki.

Strategia SQ3R składa się z pięciu kroków

Krok 1: Przejrzyj tekst (Survey)

Po co przeglądać?

  • Celem jest uchwycenie ogólnego sensu i struktury tekstu.
  • Określenie, co jest ważne a co można pominąć.
  • Przygotowanie do czytania.

Jak przeglądać?

  • Przejrzyj książkę, rozdział, tekst lub skrypt i przyjrzyj się nagłówkom. Zwróć uwagę na wytłuszczony tekst, kluczowe pojęcia, zdjęcia, diagramy.
  • Przeczytaj streszczenie na końcu rozdziału lub książki.
  • Spróbuj przewidzieć, co autor będzie chciał przekazać.

Na tym etapie możesz zadecydować czy warto zapoznawać się z tekstem bardziej wnikliwie. Którym fragmentom trzeba poświęcić więcej uwagi, a które można pominąć.

Zapisz swoje przemyślenia, uwagi, a następnie przejrzyj je, aby uzyskać ogólny obraz tekstu.

Jeżeli przeglądasz rozdział z podręcznika, to poświęć na ten etap od 5 do 10 min.

Jak się uczyć żeby się nauczyć - Przejrzyj

Krok 2: Pytaj (Question)

Po co zadawać pytania?

  • Pomoże Ci to lepiej skupić się podczas czytania.
  • Wyznaczysz sobie konkretny cel (szukanie odpowiedzi) i wzbudzisz w sobie  zainteresowanie.
  • Ułatwisz swojemu systemowi pamięciowemu przyswojenie nowych informacji.

Jak zadawać pytania?

  • Na początek zadaj sobie pytanie „Co już wiem na ten temat?”. Uczenie się polega na dołączaniu nowych elementów informacji do tych, które już posiadasz. Uświadamiając sobie co już wiesz na dany temat, ułatwisz swojemu systemowi pamięciowemu przyswojenie nowych. 
  • Następnie ponownie przeglądnij tekst, tym razem nieco dokładniej i zadawaj sobie pytania, na które odpowiedź można znaleźć w tekście, np.:
    • Co jest najważniejsze?
    • Co nowego dla mnie jest w tym tekście?
    • Czego dokładnie chcę się dowiedzieć?
    • Jak ważna jest ta informacja dla mnie?
    • Dlaczego na dane zagadnienie autor poświęcił tak dużo miejsca, a na inne tak mało?
  • Pomocne są również pytania:
    • Co?
    • Kto?
    • Kiedy?
    • Gdzie?
    • Komu?
    • Dlaczego?
    • Jak?
    • Który?
  • Warto zwrócić uwagę, czy autor sam stawia jakieś pytania, np. na końcu rozdziału, i je przeczytać.
  • Zamień nagłówki akapitów na pytania (np. „Podstawowe pojęcia dotyczące czytania” na „Jakie są podstawowe pojęcia dotyczące czytania?”).

Zapisz sobie wszystkie te pytania!

Dzięki temu kiedy przejdziesz w kolejnym kroku do czytania teksu, będziesz czytał go z konkretnie wyznaczonym celem, większą uwagą i skupieniem oraz będziesz wyszukiwał odpowiedzi na konkretne pytania.

Jak się uczyć żeby się nauczyć -Przeglądaj i pytaj

Krok 3: Czytaj – szukaj odpowiedzi (Read)

Cel czytania?

  • Wyszukanie odpowiedzi na wcześniej zadane pytania.
  • Przyswojenie informacji.
  • Głębokie zrozumienie tekstu i refleksja nad nim.

Jak czytać?

  • Czytaj aktywnie i krytycznie, nie ograniczaj się do rozumienia słów czy zdań.
  • Czytaj uważnie, aby znaleźć odpowiedzi na zadane wcześniej pytania.
  • Zapisuj notatki własnymi słowami pod każdym pytaniem.
  • Jeżeli nie rozumiesz jakiegoś pojęcia, to postaraj się w nie zagłębić, aż do momentu kiedy będziesz mógł wytłumaczyć je za pomocą własnych słów. Jeżeli tego nie możesz zrobić, to bardzo prawdopodobne, że go nie zrozumiałeś wystraczająco.
Jak się uczyć żeby się nauczyć - Czytaj

Krok 4: Przypomnij Sobie (Recall)

(w oryginalnej wersji Powtarzaj – Recite)

 Po co przypominać sobie?

  • Pomaga na dłużej zachować informacje po ich przeczytaniu.
  • Sprawdza Twój poziom zrozumienia.
  • To sposób na interakcję z tekstem i lepszą koncentrację.

Jak wydobywać z pamięci i przypominać sobie?

Wróć do pytań, które wypisałeś w kroku 2, następnie bez zaglądania do książki lub notatek, postaraj się na nie odpowiedzieć. 

Próbna rekonstrukcja to jedna z najlepszych metod uczenia się. Dzięki temu uświadomisz sobie ile materiału udało Ci się przyswoić i zrozumieć.

Jest to również przygotowanie do momentu, kiedy będziesz musiał wydobyć potrzebne informacje z pamięci, na przykład podczas odpowiedzi ustnej, egzaminu itp.

Dobrym sposobem na szybką powtórkę jest zapisanie pytań na Fiszkach lub użycie aplikacji takiej jak np.  Anki 

Jak się uczyć żeby się nauczyć -Przypomnij sobie

Krok 5: Powtarzaj (Repetition)

(w oryginalnej wersji Sprawdź – Review)

Cel robienia powtórek?

  • Utrwalenie wiedzy na dłużej.
  • Sprawdzenie ile udało się zapamiętać.
  • Uzupełnienie luk w wiedzy.

Jak robić powtórki?

  • Pierwsza – zaraz po zakończeniu sesji nauki.
  • Druga – po krótkiej przerwie.
  • Trzecia – pod koniec dnia.
  • Czwarta – następnego dnia rano.
  • Piąta – po tygodniu.
  • Kolejne co kilka tygodni.
  • Powtórka na dzień przed egzaminem.

Jeżeli zależy Ci, aby utrwalić wiedzę na dłużej to potrzebujesz zastosować technikę powtórek rozłożonych w czasie ang. Spaced Repetition

Więcej na temat jak optymalnie zaplanować powtórki przeczytasz tutaj.

Jak się uczyć żeby się nauczyć -Powtarzaj

Podsumowanie – Jak się uczyć żeby się nauczyć

Jeśli tylko wykorzystasz strategię 2PC2P w praktyce, to z pewnością zauważysz jej efektywność. Uczenie się da Ci satysfakcję, którą będziesz czerpał z poczucia skuteczności oraz wyników jakie uzyskasz na klasówkach, egzaminach czy w pracy.

Dzięki poczuciu skuteczności zyskasz doskonałą dźwignię motywacyjną, która sprawi, że chętnie będziesz powracał do tego przyjemnego doświadczenia.  Z kolei brak poczucia skuteczności  i zadowalających  efektów, może sprawić, że uczenie się może być bardzo frustrującym zajęciem, którego raczej będziesz starał się unikać. 

Opanowując umiejętności skutecznej nauki, zyskasz nie tylko lepsze zrozumienie otaczającego Cię świata i samego siebie, ale także lepsze możliwości odnalezienia się na współczesnym rynku pracy.

Tak się składa, że żyjemy w czasach, które wymagają od nas praktycznie nieustannej nauki i poszerzania swoich kompetencji. Im lepiej opanujesz umiejętność efektywnej nauki, tym lepiej odnajdziesz się we współczesnym świecie oraz łatwiej osiągniesz swoje cele. Czego Tobie i sobie życzę ?


Hej! Podobał Ci się wpis 'Jak się uczyć żeby się nauczyć?’

Może chcesz przyswoić tę wiedzę na dłużej i zacząć praktykować ją podczas nauki, tak aby stała się bardziej efektywna?

Przygotowałem dla Ciebie coś specjalnego!

Zestaw narzędzi, dzięki któremu wypracujesz nawyk efektywnej nauki.

W skład zestawu wchodzą:

  • Krótki ebook, w którym znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące strategii uczenia się 2PC2P (PDF 9 stron)
  • Mapa Myśli, na jej gałęziach znajdują się najważniejsze wskazówki, jak krok po kroku przechodzić przez kolejne etapy strategii efektywnej nauki 2PC2P.
  • Tapeta na pulpit, mapa myśli z kolorowym tłem, którą możesz ustawić jako tapetę na pulpit, aby mieć zawsze pod ręką strategię efektywnej nauki.
  • Infografika – kolorowa, uproszczona wersja strategii 2PC2P.

Dokonując zakupu przyczynisz się również do rozwoju bloga,  powstawania kolejnych ebooków, map myśli i wpisów.

Jak sie uczyc zeby sie nauczyc Strategia nauki SQ3R 1

Poszerz swoją wiedzę na temat jak się uczyć:
Bibliografia:
  • Trening pamięci. Projektowanie, realizacja, techniki i ćwiczenia.  Bąbel, P., Baran, A. (2011) Wydawnictwo: Difin
  • Jak się uczyć? Ewa Czerniawska, Maria Ledzińska,  wydawnictwo: Park
  • Uczymy jak się uczyć. Robert Fisher, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne
  • Twój mózg w działaniu. David Rock, Wydawnictwo Rebis
  • Jak się uczyć. Ron Fry, Wydawnictwo Rebis
  • Psychologia nauczania – Ujęcie poznawcze. Maria Ledzińska, Ewa Czerniawska, Wydawnictwo naukowe PWN
  • Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Maria Jagodzińska, wydawnictwo Sensus

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Share via
error: Content is protected !!
Przewiń do góry
Send this to a friend