Słówka angielski szkoła matura: Edukacja, oceny, przedmioty

Dział „Szkoła” (ang. Education) pojawia się na maturze podstawowej z języka angielskiego bardzo często – znajdziesz go w nagraniach, tekstach do czytania, a nierzadko bywa głównym tematem wypracowania. Wbrew pozorom, największą pułapką dla maturzystów wcale nie jest brak zaawansowanych słówek. Prawdziwy problem to mylenie kilku kluczowych czasowników egzaminacyjnych, które na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie, ale znaczą zupełnie coś innego. W tym wpisie pokazuję, na które z nich twórcy arkuszy CKE zwracają szczególną uwagę, a przy okazji omawiam najważniejsze słownictwo z tego działu, którego naprawdę potrzebujesz na maturze.

Kluczowe czasowniki egzaminacyjne – tu traci się punkty najczęściej

Zacznę od tego, co odróżnia ten wpis od zwykłej listy słówek – czterech czasowników, które CKE uwielbia wykorzystywać w zadaniach z lukami i transformacjach ze słowem kluczem. Wyglądają niewinnie, ale każdy znaczy coś innego.

take an exam / sit an exam (przystąpić do egzaminu, podejść do egzaminu) – oba wyrażenia są poprawne i zamienne. Używamy ich, gdy opisujemy sam fakt zdawania: She’s going to take her final exams in May (Ona przystąpi do egzaminów końcowych w maju). W zadaniach transformacyjnych CKE może wymagać zamiany jednego na drugie.

pass an exam (zdać egzamin) – oznacza sukces, uzyskanie wyniku wystarczającego do zaliczenia. Uwaga: pass nie znaczy „podejść do egzaminu”, lecz właśnie „zdać go z pozytywnym wynikiem”. Błąd polegający na użyciu pass zamiast take (lub odwrotnie) jest jednym z najczęstszych w zadaniach z lukami (tzw. Use of English).

fail an exam (oblać egzamin, nie zdać egzaminu) – przeciwieństwo pass. Ważna kolokacja: fail a subject (nie zdać przedmiotu). Nie mówimy fail to an exam – przyimek to tu nie pasuje.

cheat in an exam (ściągać na egzaminie) – przyimek in, nie on ani at. Forma cheat on an exam jest spotykana w angielszczyźnie amerykańskiej. Choć w arkuszach CKE częściej spotkasz wariant brytyjski (cheat in), wersja amerykańska również jest w pełni uznawana, o ile stosujesz ją konsekwentnie w całej wypowiedzi. Ten czasownik często pojawia się w tekstach i nagraniach opisujących problemy dyscyplinarne w szkołach.

Oto krótkie zestawienie, które ułatwi Ci naukę:

Wyrażenie	Znaczenie	Przykład
take / sit an exam	przystąpić do egzaminu	I’m going to sit my English matura exam in May.
pass an exam	zdać egzamin	She passed all her subjects.
fail an exam	oblać egzamin	He failed maths twice.
cheat in an exam	ściągać na egzaminie	They were caught cheating in the test.

Miejsca i ludzie w szkole

Żeby sprawnie czytać teksty o tematyce szkolnej, musisz znać podstawowe słownictwo związane z ludźmi tworzącymi społeczność szkolną oraz infrastrukturą budynku.

Ludzie w szkole:

headteacher / principal (dyrektor szkoły)
deputy headteacher (wicedyrektor)
form tutor (wychowawca klasy)
subject teacher (nauczyciel konkretnego przedmiotu)
school counsellor (pedagog / doradca szkolny)

Miejsca w szkole:

staffroom (pokój nauczycielski)
assembly hall (aula szkolna)
gymnasium / gym (sala gimnastyczna)
canteen (stołówka)
laboratory / lab (laboratorium – potoczny skrót lab jest w pełni akceptowany w pisaniu)
sixth form (ostatnie dwa lata szkoły średniej w UK – odpowiednik naszych klas maturalnych)

Przedmioty szkolne

CKE regularnie testuje angielskie nazwy przedmiotów w zadaniach na słuchanie i czytanie. Zwróć szczególną uwagę na poprawną pisownię – błędy ortograficzne w zadaniach otwartych kosztują punkty!

Lista przedmiotów:

Mathematics / Maths / Math (matematyka – w brytyjskim angielskim używamy Maths, w amerykańskim Math)
Physics (fizyka)
Chemistry (chemia)
Biology (biologia)
Geography (geografia)
History (historia)
Physical Education / PE (wychowanie fizyczne)
Art (plastyka / sztuki wizualne)
Music (muzyka)
Religious Education / RE (religia / etyka)
Computer Science (informatyka)
Literature (literatura)
Foreign Languages (języki obce)

Kolokacja do zapamiętania:
to do well in a subject (dobrze sobie radzić z przedmiotem) – warto stosować naprzemiennie ze znanym zwrotem to be good at a subject (np. I’m good at maths). Obie formy świetnie wzbogacą Twoją wypowiedź pisemną.

Oceny i wyniki

Poniższe zwroty pozwolą Ci precyzyjnie opisać swoje osiągnięcia edukacyjne w e-mailu lub wpisie na blogu.

Ocenianie i rezultaty:

grade / mark (ocena, stopień – grade dominuje w systemie literowym A-F, mark w punktowym)
school report (świadectwo szkolne)
transcript (oficjalny wykaz ocen / wyciąg z indeksu)
GPA / Grade Point Average (świadnia ocen – często pojawia się w tekstach o systemach edukacji w USA i UK)
to get a good grade (dostać dobrą ocenę)
to improve one’s grades (poprawić swoje oceny)
to drop a subject (zrezygnować z przedmiotu)
to repeat a year (powtarzać rok / klasę)
to be held back (nie zdać do następnej klasy)

Rodzaje szkół i ścieżki edukacyjne

Edukacja to nie tylko zwykła szkoła średnia. W tekstach CKE często pojawiają się alternatywne rodzaje placówek oraz pojęcia strukturalne.

Typy szkół:

primary school (szkoła podstawowa)
secondary school (szkoła średnia)
vocational school (szkoła zawodowa / technikum)
grammar school (szkoła średnia o profilu akademickim z egzaminem wstępnym)
boarding school (szkoła z internatem)
private school / independent school (szkoła prywatna)
state school (szkoła publiczna)

Ścieżka i organizacja nauki:

compulsory education (obowiązkowa edukacja)
curriculum (program nauczania)
syllabus (szczegółowy sylabus / program konkretnego przedmiotu)
extracurricular activities (zajęcia pozalekcyjne)
tuition (korepetycje LUB czesne – znaczenie zależy wyłącznie od kontekstu zdania)

Egzaminy i procedury szkolne

Te zwroty przydadzą się zarówno podczas czytania o stresie egzaminacyjnym, jak i w trakcie opisywania własnych przygotowań do matury.

Typy egzaminów i prac:

mock exam (egzamin próbny)
oral exam (egzamin ustny)
written exam (egzamin pisemny)
multiple-choice test (test wielokrotnego wyboru)
essay (wypracowanie / esej)
assignment (zadanie domowe / praca zaliczeniowa do oddania)
deadline (termin oddania pracy)

Czasowniki związane z nauką i procedurami:

to revise (powtarzać materiał do egzaminu – w AmE: to review)
to cram (wkuwać, „kuć” w ostatniej chwili)
to hand in (oddać pracę, np. nauczycielowi)
to hand out (rozdawać, np. arkusze egzaminacyjne)
to look up (sprawdzić, wyszukać, np. słowo w słowniku)

Zachowanie i dyscyplina

Problemy wychowawcze to bardzo wdzięczny temat do układania tekstów na czytanie i słuchanie. Oto leksyka, którą musisz kojarzyć.

Zachowanie i zasady:

to be on time (być na czas / punktualnie)
to be late / to be tardy (spóźnić się – tardy to popularny odpowiednik w USA)
to skip class / to play truant (wagarować – play truant to typowy brytyjski zwrot)
to be suspended (zostać zawieszonym w prawach ucznia)
to be expelled (zostać dyscyplinarnie wyrzuconym ze szkoły)
detention (koza / zostawanie po lekcjach za karę)
to bully (znęcać się nad kimś, prześladować)
bullying (nękanie / mobbing szkolny)

Phrasal verbs z kontekstem szkolnym

Czasowniki złożone to absolutny hit w zadaniach typu Use of English. Opanowanie tej piątki znacznie zwiększy Twoje szanse na dodatkowe punkty.

Przydatne czasowniki złożone (Phrasal Verbs):

catch up (on) (nadrabiać zaległości – np. I need to catch up on the material I missed)
fall behind (mieć zaległości / zostać w tyle – np. She fell behind after her illness)
drop out (of) (rzucić szkołę/studia – np. He dropped out of university after one semester)
sign up for (zapisać się na – np. I signed up for an extra maths class)
put off (odkładać na później – np. Don’t put off your revision until the last minute)

🚨 WAŻNE! Oczami Egzaminatora CKE
Najgroźniejszy błąd w dziale Szkoła to mylenie take/sit an exam (przystąpić do egzaminu) z pass an exam (zdać egzamin). W transformacji ze słowem kluczem egzaminator oczekuje dokładnie właściwego czasownika – użycie złego wyrazu, nawet jeśli reszta zdania jest gramatycznie poprawna, daje 0 punktów za tę lukę. Podobnie cheat in an exam – przyimek in jest obowiązkowy. Każdy błąd ortograficzny w zadaniu otwartym (np. studing zamiast studying, examinaton zamiast examination) automatycznie zeruje punkt w tej luce.

Szybka Powtórka – Słownictwo Szkoła Matura Angielski

Cztery kluczowe czasowniki egzaminacyjne: take/sit (przystąpić), pass (zdać), fail (oblać), cheat in (ściągać na) – każdy z innym znaczeniem; szczególna uwaga na przyimek in w cheat in an exam.
Nazwy przedmiotów: pamiętaj o pisowni (Maths z „s”, Physics z „Ph-”, Geography z „-phy”).
to revise (powtarzać materiał) – najpopularniejszy czasownik w tekstach o nauce do egzaminu w brytyjskim angielskim.
mock exam (egzamin próbny), school report (świadectwo), curriculum (program nauczania) – słownictwo instytucjonalne, które pojawia się w zadaniach z czytania.
Phrasal verbs: catch up with (nadrabiać), fall behind (zalegać), drop out of (rzucić szkołę) – trójka, która pojawia się najczęściej w nagraniach o problemach szkolnych.

FAQ

Czy take an exam i sit an exam to dokładnie to samo?

Tak – oba wyrażenia oznaczają „przystąpić do egzaminu” i są w pełni zamienne. W zadaniach transformacyjnych CKE może wymagać zamiany jednego na drugie, dlatego warto znać oba.

Jak poprawnie powiedzieć „zdałem maturę”?

I passed my final exams lub I passed my school-leaving exam. Nie mówi się I took my exam w znaczeniu „zdałem” – take oznacza wyłącznie przystąpienie, nie wynik.

Czy school ma przedimek w angielskim?

To zależy od kontekstu. Go to school (chodzić do szkoły jako instytucji) – bez przedimka. Go to the school (pójść do konkretnego budynku szkoły, np. po odbiór dziecka) – z przedimkiem the. CKE testuje tę różnicę w zadaniach leksykalnych.

Jak przetłumaczyć „wagarować” po angielsku?

Masz dwa równoważne wyrażenia: to skip class (bardziej potoczne, powszechne w AmE) oraz to play truant (wyrażenie brytyjskie). Choć w tekstach CKE częściej występuje wariant brytyjski, na maturze oba są w pełni akceptowane, więc wybierz po prostu ten, który łatwiej Ci zapamiętać.

Czy curriculum i syllabus to synonimy?

Nie do końca. Curriculum (program nauczania) obejmuje cały plan kształcenia na danym etapie lub w danej szkole. Syllabus (sylabus) to szczegółowy opis treści jednego konkretnego przedmiotu lub kursu. CKE używa obu słów w tekstach – warto wiedzieć, który ma szerszy zakres.

Co oznacza detention i czy pojawia się na maturze?

Detention (zostanie po lekcjach jako forma kary szkolnej) to słowo, które regularnie pojawia się w nagraniach i tekstach o życiu szkolnym. Nie mylić z detention centre (ośrodek detencyjny – słownictwo z działu Państwo i społeczeństwo).

Czy tuition to korepetycje czy czesne?

Oba – i właśnie dlatego jest to słowo pułapka. Tuition fees to opłaty za naukę (czesne). Private tuition lub tutoring to korepetycje. Znaczenie zawsze wynika z kontekstu, ale w tekstach o szkolnictwie wyższym tuition niemal zawsze oznacza czesne.

Powiązane przewodniki

Słownictwo na maturę — przegląd wszystkich 14 działów CKE
Praca — dział najbliższy tematycznie: to samo środowisko formalne, słownictwo kompetencji i obowiązków

Zadanie dla Ciebie

Napisz jedno zdanie po angielsku w komentarzu poniżej, w którym opiszesz jakiś egzamin – użyj przynajmniej jednego z czterech czasowników z tej sekcji (take, pass, fail, cheat).

Chcesz opanować wszystkie słówka do matury? Przeczytaj nasz kompletny przewodnik: Jak opanować 14 działów tematycznych słownictwa na maturę z angielskiego.

Wpis zaktualizowany: lipiec 2026.