Czasy angielskie i gramatyka – matura podstawowa z języka angielskiego [CKE]

Zastanawiasz się, jakie czasy są na maturze z angielskiego na poziomie podstawowym (B1)? CKE wymaga znajomości dokładnie 8 struktur. Opanowanie tych form to fundament, na którym opiera się poprawna gramatyka angielska przed egzaminem z języka obcego.

Poniżej znajdziesz każdy z tych ośmiu czasów: zastosowanie, przykład w twierdzeniu, przeczeniu i pytaniu oraz to, w której części arkusza faktycznie się pojawia. Na końcu — priorytety nauki, jeśli nie masz czasu na wszystkie osiem po równo.

8 czasów wymaganych na poziomie podstawowym – szczegółowe omówienie

Poznaj budowę i zastosowanie każdego czasu. Poniżej znajdziesz twierdzenia, przeczenia i pytania, które musisz opanować przed egzaminem:

1. Present Simple – podstawowy angielski czas teraźniejszy

Używasz go do opisywania faktów, zwyczajów, rutyny i stałych stanów.

She studies English every day. (Ona uczy się angielskiego każdego dnia.)

Przeczenie: She doesn’t study English every day. · Pytanie: Does she study English every day?

Na egzaminie, zwłaszcza w zadaniach takich jak na maturze podstawowej z angielskiego, pojawia się niemal w każdym zadaniu pisemnym.

👉 Rozwiń to zagadnienie: Przeczytaj mój kompletny przewodnik po Present Simple — budowa, zastosowanie i przykłady.

2. Present Continuous – czas teraźniejszy ciągły

Służy do opisywania czynności trwających w chwili mówienia lub w obecnym okresie. To idealny czas do opisywania czynności tymczasowych.

I am revising grammar right now. (Właśnie teraz powtarzam gramatykę.)

Przeczenie: I am not revising grammar right now. · Pytanie: Are you revising grammar right now?

Uwaga: w zadaniach z rozumienia ze słuchu możesz go spotkać przy opisywaniu trwających czynności i sytuacji bieżących w nagraniu. Na maturze ustnej Present Continuous jest z kolei podstawowym narzędziem przy opisie ilustracji (Zadanie 2).

👉 Rozwiń to zagadnienie: Przeczytaj mój kompletny przewodnik po Present Continuous — budowa, zastosowanie i przykłady.

3. Present Perfect – czas teraźniejszy dokonany

Ten czas (znany też jako present perfect simple) łączy przeszłość z teraźniejszością – opisuje doświadczenia, osiągnięcia lub wydarzenia, których skutki są odczuwalne teraz.

I have never visited London. (Nigdy nie byłem w Londynie.)

Przeczenie: I haven’t visited London. · Pytanie: Have you visited London?

Najczęstsza pułapka egzaminacyjna: mylenie go z Past Simple. Zasada praktyczna – jeśli w zdaniu jest already (już), yet (jeszcze), just (właśnie), ever (kiedykolwiek) lub never (nigdy), sięgaj po Present Perfect.

👉 Rozwiń to zagadnienie: Przeczytaj mój kompletny przewodnik po Present Perfect — budowa, zastosowanie i przykłady.

4. Present Perfect Continuous – czas dokonany ciągły

Podkreśla, że sytuacje lub stany rozpoczęły się w przeszłości, trwały nieprzerwanie i mają wpływ na teraźniejszość.

She has been learning French for two years. (Uczy się francuskiego od dwóch lat.)

Przeczenie: She hasn’t been learning French for two years. · Pytanie: How long has she been learning French?

Sygnały w zadaniach: for (przez… jakiś czas, np. for two years) i since (od… konkretnego momentu, np. since 2020) w połączeniu z kontekstem trwającej czynności.

👉 Rozwiń to zagadnienie: Przeczytaj mój kompletny przewodnik po Present Perfect Continuous — budowa, zastosowanie i przykłady.

5. Past Simple – czas przeszły prosty

Możesz nim opisywać zakończone czynności i zdarzenia z przeszłości.

She visited her grandmother last weekend. (W ubiegły weekend odwiedziła babcię.)

Przeczenie: She didn’t visit her grandmother last weekend. · Pytanie: Did she visit her grandmother last weekend?

Jeden z najczęściej testowanych czasów w całym arkuszu – zarówno w słuchaniu, czytaniu, jak i w sekcji środków językowych. Wymaga on opanowania II formy czasowników (dzielimy je na regularne i nieregularne).

👉 Rozwiń to zagadnienie: Przeczytaj mój kompletny przewodnik po Past Simple — budowa, zastosowanie i przykłady.

6. Past Continuous – czas przeszły ciągły

Czas ten pozwala opisywać czynności trwające w określonym momencie w przeszłości, często przerwane nagłym zdarzeniem.

I was studying when the phone rang. (Uczyłem się, kiedy zadzwonił telefon.)

Przeczenie: I wasn’t studying when the phone rang. · Pytanie: What were you doing when the phone rang?

Klasyczna struktura egzaminacyjna: Past Continuous + when (kiedy) + Past Simple.

👉 Rozwiń to zagadnienie: Przeczytaj mój kompletny przewodnik po Past Continuous — budowa, zastosowanie i przykłady.

7. Past Perfect – czas zaprzeszły

Wyraża czynność, która wydarzyła się przed inną czynnością w przeszłości – „przeszłość przeszłości”.

By the time we arrived, the film had already started. (Kiedy dotarliśmy na miejsce, film już się zaczął.)

Przeczenie: By the time we arrived, the film hadn’t started yet. · Pytanie: Had the film started by the time you arrived?

Wielu maturzystów błędnie zakłada, że Past Perfect to „trudny czas tylko na rozszerzenie”. To nieprawda – CKE wymaga jego znajomości już na poziomie podstawowym. Pojawia się m.in. w mowie zależnej (następstwo czasów) i w transformacjach.

👉 Rozwiń to zagadnienie: Przeczytaj mój kompletny przewodnik po Past Perfect — budowa, zastosowanie i przykłady.

8. Future Simple – czas przyszły prosty

Służy do opisywania decyzji podjętych spontanicznie, a także do wyrażania przypuszczenia dotyczące przyszłości.

I will send you the details tomorrow. (Jutro wyślę Ci szczegóły.)

Przeczenie: I won’t send you the details tomorrow. · Pytanie: Will you send me the details tomorrow?

Na maturze podstawowej pojawia się też w zdaniach warunkowych typu I.

👉 Rozwiń to zagadnienie: Przeczytaj mój kompletny przewodnik po Future Simple — budowa, zastosowanie i przykłady.

Co z pozostałymi czasami? Granica między podstawą a rozszerzeniem

To pytanie zadaje niemal każdy przygotowujący się do matury. Poniżej masz twardą odpowiedź z Informatora CKE.

Te formy są wymagane, gdy przed Tobą matura rozszerzona (wtedy poprawność gramatyczna i znajomość czasów języka angielskiego jest oceniana znacznie surowiej):

• Past Perfect Continuous (She had been waiting for an hour before the bus arrived. – Czekała godzinę, zanim przyjechał autobus.) – częsty mit głosi, że ten czas obowiązuje już na podstawie. To nieprawda: Informator CKE wymienia go wyłącznie w zakresie rozszerzonym. Nie myl go z Present Perfect Continuous, który owszem jest wymagany na podstawie.
• Future Continuous (I will be working at 8 PM. – O 20:00 będę pracować.)
• Future Perfect (By Friday, I will have finished the project. – Do piątku skończę projekt.)
• Future Perfect Continuous (By next year, she will have been studying here for three years. – Do przyszłego roku będzie uczyć się tutaj od trzech lat.)

Ważne zastrzeżenie: Choć nie musisz tych czasów budować w zadaniach otwartych, możesz natknąć się na nie w tekstach słuchowych i czytanych – i powinieneś je rozumieć. To inna umiejętność niż aktywna produkcja.

Najczęstsza pułapka: Past Simple kontra Present Perfect

To rozróżnienie sprawia maturzystom najwięcej problemów w każdej sesji egzaminacyjnej. Przygotowałem zestawienie, które pomaga unikać błędów w zadaniach z lukami.

Jak czasy angielskie funkcjonują w mowie zależnej?

Skoro Past Perfect jest wymagany na poziomie podstawowym, pojawia się naturalne pytanie: gdzie konkretnie? Prawidłowa gramatyka wymaga jego użycia przy mowie zależnej (ang. backshift of tenses). Każdy arkusz egzaminacyjny może to sprawdzić w sekcji Use of English. Przypominam, że czasy przeszłe oraz pozostałe czasy w angielskim (takie jak *Past Continuous*) mają tu swoje jasne reguły, o czym wspomina niemal każda wielka gramatyka języka angielskiego. Twój język angielski musi być na to gotowy.

Kiedy piszesz zdanie w mowie zależnej i czas główny jest przeszły, cofasz czas w zdaniu podrzędnym o jeden stopień wstecz:

• Present Simple → Past Simple
• Past Simple → Past Perfect
• Present Perfect → Past Perfect
• Future Simple (will) → Conditional (would) (czyli tzw. Future in the Past)

Przykład: „I have already finished the report” (Już skończyłem raport) → She said that she had already finished the report. (Powiedziała, że już skończyła raport.)

Pełne zestawienie tabelaryczne cofnięcia czasów ograniczone wyłącznie do zakresu podstawowego znajdziesz we wpisie Strona bierna i mowa zależna na maturze podstawowej.

Aktywne vs. bierne opanowanie czasów

Nie wszystkie z 8 wymaganych czasów testujesz z jednakową częstotliwością. Poniżej proponuję priorytety nauki oparte na analizie arkuszy próbnych i standardowych CKE.

Priorytety A (najczęściej testowane aktywnie):

Present Simple, Past Simple, Present Perfect, Future Simple – to rdzeń zadań z transformacjami i lukami.

Priorytety B (regularnie testowane):

Present Continuous, Past Continuous, Present Perfect Continuous – pojawiają się w zadaniach i wypowiedzi pisemnej.

Priorytety C (rzadziej, ale wymagane):

Past Perfect – przede wszystkim w mowie zależnej i transformacjach.

Szybka powtórka

• Na poziomie podstawowym CKE wymaga 8 czasów do aktywnego użycia: Present Simple, Present Continuous, Present Perfect, Present Perfect Continuous, Past Simple, Past Continuous, Past Perfect i Future Simple.
• Każdy czas musisz umieć zbudować w trzech formach: twierdzącej, przeczącej i pytającej — transformacje CKE polegają najczęściej właśnie na przejściu między nimi.
• Past Perfect Continuous, Future Continuous, Future Perfect i Future Perfect Continuous to zakres wyłącznie poziomu rozszerzonego – nie musisz ich budować na podstawie, ale możesz napotkać w tekstach recepcji. Uwaga: Past Perfect Continuous to częsty mit – wielu uczniów błędnie zakłada, że obowiązuje na podstawie, tymczasem jest to wyłącznie rozszerzenie.
• Past Perfect obowiązuje już na poziomie podstawowym – najczęściej w mowie zależnej i transformacjach zdań.
• Najczęstsza pułapka to mylenie Past Simple z Present Perfect – kluczem jest kontekst: konkretna data lub moment przeszły = Past Simple; skutek trwający do teraźniejszości lub niezidentyfikowany moment = Present Perfect.
• W zadaniach otwartych środków językowych pełna poprawność ortograficzna jest obowiązkowa. Błąd literowy = 0 pkt za całą odpowiedź

📌 Powiązane wpisy, które warto przeczytać razem z tym artykułem:

• Jak rozwiązywać zadania na środki językowe (Use of English)? – tam tłumaczę, jak czasy funkcjonują w zadaniach z lukami i transformacjach
• Strona bierna i mowa zależna na maturze podstawowej – rozwinięcie tego, jak wybrane czasy zachowują się po „przejściu” przez stronę bierną i mowę zależną

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o czasy na maturze podstawowej

Czy błędy interpunkcyjne w zadaniach otwartych obniżają punkty?

Mam doskonałą wiadomość: zgodnie z wytycznymi CKE, na poziomie podstawowym błędy interpunkcyjne są całkowicie ignorowane. Jeśli zapomnisz postawić przecinek (np. w zdaniu warunkowym z if), nie stracisz punktu. Musisz jednak zadbać o bezbłędną ortografię i gramatykę!

Czy czasy angielskie są ważne w sekcjach takich jak rozumienie ze słuchu czy rozumienie tekstów pisanych?

Tak. Aby poprawnie rozwiązać zadania i udzielić trafnej odpowiedzi na pytania, musisz dobrze rozumieć intencje nadawcy w nagraniach (rozumienie ze słuchu) oraz tekstach (rozumienie tekstów pisanych). Poprawne słownictwo oraz znajomość czasów (np. Past Simple vs Present Perfect) ułatwiają dopasowanie odpowiedzi z oficjalnym kluczem odpowiedzi CKE.

Czy Past Perfect Continuous jest naprawdę wymagany na poziomie podstawowym?

Nie – to jeden z najczęstszych mitów krążących wśród maturzystów. Informator CKE wymienia ten czas wyłącznie w zakresie gramatyki języka angielskiego na poziomie rozszerzonym. Na podstawie wymagany jest natomiast Present Perfect Continuous – łatwo je pomylić, ale to dwa różne czasy.

Czy na maturze podstawowej mogę użyć Future Continuous w wypowiedzi pisemnej?

Możesz go użyć w e-mailu lub wpisie na blogu – CKE nie zabrania sięgania po wyższy poziom. Jeśli jednak popełnisz błąd w tej formie, zapłacisz cenę w kryterium poprawności. Bezpieczniej skupić się na opanowaniu do perfekcji 8 wymaganych czasów i nie ryzykować.

Jak odróżnić Past Simple od Present Perfect w zadaniu z luką?

Szukaj sygnałów czasowych. Słowa takie jak yesterday (wczoraj) czy ago (temu) zazwyczaj kierują w stronę Past Simple, chyba że chodzi o konkretny moment trwania czynności w przeszłości (np. yesterday at 5 PM – wtedy stosuje się Past Continuous). Słowa already (już), yet (jeszcze), just (właśnie), ever (kiedykolwiek), never (nigdy) sugerują Present Perfect. Gdy nie ma sygnału, analizuj kontekst: czy zdanie mówi o zakończonej czynności bez związku z teraźniejszością (Past Simple), czy o stanie, którego skutki trwają do dziś (Present Perfect)?

Czy czasowniki nieregularne są egzaminowane na poziomie podstawowym?

Tak i to skrupulatnie. W zadaniach otwartych forma czasownika musi być w pełni poprawna – zarówno gramatycznie, jak i ortograficznie. Lista nieregularnych form (go – went – gone, write – wrote – written, take – took – taken) to materiał obowiązkowy.

Czy muszę znać czasy w formie pytającej i przeczącej?

Absolutnie tak. Transformacje CKE często polegają na przejściu z formy twierdzącej na pytającą lub przeczącą (i odwrotnie). Pamiętaj o operatorach: do/does (Present Simple), did (Past Simple), have/has (Present Perfect) – ich pominięcie lub pomylenie natychmiast zeruje punkt.

Czy używanie prostszego czasu zamiast bardziej złożonego obniża ocenę wypowiedzi pisemnej?

W wypowiedzi pisemnej ważne jest kryterium zakresu środków językowych. Pisanie wyłącznie Present Simple i Past Simple przez 100–150 słów sprawi, że maksymalnie możesz zdobyć 1 punkt za zakres (zamiast 3). CKE nagradza różnorodność i precyzję – „kilka precyzyjnych sformułowań” to dosłowne słowa z Informatora.

Zadanie dla Ciebie

Czekam na Twoje pytania i komentarze pod wpisem – chętnie pomogę Ci zrozumieć każdy czas gramatyczny! Napisz w komentarzu jedno zdanie po angielsku w każdym z 8 wymaganych czasów – użyj własnego przykładu, który dotyczy Twojego życia lub przygotowań do matury. Nie obawiaj się błędów – przeczytam je, sprawdzę i podpowiem Ci, co ewentualnie warto poprawić!

Wpis zaktualizowany: wrzesień 2026.

Inne przydatne artykuły

• Transformacje zdań angielski — przykłady z arkuszy CKE
• Jak napisać list formalny po angielsku — matura rozszerzona
• Jak napisać artykuł po angielsku — matura rozszerzona krok po kroku
• Inwersja w angielskim — zasady, przykłady i ćwiczenia (matura)
• Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne — matura podstawa z angielskiego (PDF z kluczem)

✨ Jeśli ten artykuł był dla Ciebie pomocny:

✓ podeślij go komuś, komu też może się przydać
✓ albo udostępnij dalej — dzięki temu więcej osób może na niego trafić

Udostępnij jednym kliknięciem:👇