Znajomość środków językowych | Egzamin ósmoklasisty angielski

Znajomość środków językowych to około 15-20% wszystkich punktów na egzaminie ósmoklasisty z angielskiego – nawet 10-12 punktów do zdobycia! To zadania otwarte, w których musisz sam napisać poprawną odpowiedź: uzupełnić lukę, przetłumaczyć fragment zdania lub przekształcić zdanie z użyciem słowa klucza.

Brzmi prosto? W teorii tak. W praktyce właśnie ta część osiąga najniższe wyniki. Według analiz CKE z lat 2021-2024 w zadaniu otwartym nr 13 poprawność wyniosła tylko 56%. W niektórych próbach spadła do 36%. Dla porównania zadania zamknięte uczniowie rozwiązują z wynikiem 90-97%. Dlaczego? Bo rozumienie to jedno, a aktywne użycie języka – to zupełnie inny poziom.

W tym przewodniku poznasz najczęstsze błędy gramatyczne, leksykalne i proceduralne oraz sprawdzone strategie, które pomogą Ci je wyeliminować i zdobyć więcej punktów na egzaminie.

Co sprawdza część „Znajomość środków językowych”

Zgodnie z Informatorem CKE 2025 ta sekcja sprawdza, czy potrafisz poprawnie używać gramatyki i słownictwa w kontekście. Nie chodzi tylko o znajomość reguł, ale o ich zastosowanie w praktyce.

Poniższa tabela pokazuje, jakiego rodzaju zadania możesz spotkać:

Typ zadania	Co sprawdza	Liczba punktów	Przykład z arkusza 2025
Uzupełnianie luk	Poprawne użycie czasów, przyimków, kolokacji	2-3 pkt	He (born) _ in Spain, but he lives in London. → was born
Dialogi	Tworzenie naturalnych wypowiedzi z użyciem wyrażeń komunikacyjnych	2 pkt	Brian, (borrow) _ your scooter this afternoon? → Can I borrow your scooter?
Tłumaczenie fragmentów zdań	Gramatykę, słownictwo i ortografię	3 pkt	Where (widziałeś) _ Tom yesterday? → Where did you see Tom yesterday?
Transformacja zdań z użyciem słowa klucza	Umiejętność zmiany formy zdania bez zmiany znaczenia	2-3 pkt	np. He started playing football five years ago → He has…
Pisanie wypowiedzi	Zintegrowane użycie gramatyki i leksyki w kontekście	10 pkt	e-mail, opis, zaproszenie – 50-120 słów

Udział w wyniku egzaminu: około 15-20%.

Aktywna i pasywna znajomość języka – kluczowa różnica

To klucz do zrozumienia, dlaczego ta część jest trudniejsza niż Listening czy Reading.

Pasywna znajomość języka to rozpoznawanie. Rozumiesz, co znaczy „He has gone”, ale niekoniecznie potrafisz tego użyć samodzielnie.

Aktywna znajomość języka to produkcja. Sam piszesz lub mówisz zdanie poprawnie, bez dłuższego zastanawiania się.

Na egzaminie musisz sam produkować język – pisać poprawne formy bez podpowiedzi. Żeby osiągnąć wysoki wynik, nie wystarczy wiedzieć, co jest poprawne. Musisz to mieć zautomatyzowane – poprawna forma musi pojawić się automatycznie, nawet pod presją czasu.

Najczęstsze błędy na egzaminie

Na podstawie raportów CKE i analiz błędów z lat 2021-2024 wyróżniamy trzy główne grupy błędów: gramatyczne, leksykalne i proceduralne.

Błędy gramatyczne

1. Mylenie czasów Past Simple i Present Perfect

Uczniowie często nie rozróżniają, czy czynność jest zakończona w przeszłości, czy nadal ma związek z teraźniejszością.

Przykład:

❌ I have seen Tom yesterday.

✅ I saw Tom yesterday.

💡 Zasada:

Używaj Past Simple, jeśli masz konkretny moment przeszły (yesterday, last week, in 2010).

Używaj Present Perfect, jeśli mówisz o doświadczeniu lub sytuacji bez określenia czasu (I’ve never been to London).

2. Brak końcówki -s w 3. osobie liczby pojedynczej

To klasyk egzaminacyjny. Uczniowie zapominają o końcówce -s w he/she/it.

Przykład:

❌ He go to school every day.

✅ He goes to school every day.

To prosty błąd, który łatwo poprawić, ale często kosztuje punkt. Najlepiej ćwiczyć przez powtarzanie całych zdań na głos.

3. Niepoprawny szyk zdania (transfer z języka polskiego)

Polski pozwala na elastyczny szyk, angielski – nie. Typowy błąd:

Przykład:

❌ Always I eat breakfast at home.

✅ I always eat breakfast at home.

💡 Zasada:

Przysłówki częstotliwości (always, usually, often, never) stawiamy przed czasownikiem głównym, ale po czasowniku to be.

I always go to school.
I am always late.

4. Błędne użycie „will” w zdaniach warunkowych

Uczniowie często przenoszą polską logikę do angielskiego zdania.

Przykład:

❌ If it will rain, we’ll stay at home.

✅ If it rains, we’ll stay at home.

W zdaniach warunkowych typu 0 i 1 po if nigdy nie używamy „will”.

Błędy leksykalne

1. False friends – fałszywi przyjaciele

To słowa, które wyglądają podobnie w obu językach, ale mają inne znaczenie.

Przykłady:

Polskie słowo	Angielskie podobne	Znaczenie faktyczne	Prawidłowy odpowiednik
aktualnie	actually	faktycznie, właściwie	currently
ewentualnie	eventually	ostatecznie, w końcu	possibly
pensja	pension	emerytura	salary

Fałszywi przyjaciele są zdradliwi, bo „wydają się oczywiści”. Nie ufaj intuicji – sprawdzaj znaczenie w kontekście.

2. Ubóstwo języka i błędne kolokacje

Uczniowie zbyt często używają podstawowych słów (good, nice, big, small), co obniża jakość języka. Dodatkowo tworzą błędne połączenia:

Przykład:

❌ do a decision

✅ make a decision

💡 Porada:

Ucz się całych wyrażeń (tzw. chunks), nie pojedynczych słów: make a mistake, do homework, take a photo, have a rest.

3. Czasowniki frazowe (phrasal verbs)

To jeden z najbardziej wymagających obszarów leksyki.

Problemy uczniów:

mylenie znaczeń (look for ≠ look after)
nieznajomość reguły rozdzielności (pick somebody up vs look after somebody)

Przykład:

❌ He looked his sister after.

✅ He looked after his sister.

Zawsze zapisuj przy nauce, czy dany czasownik frazowy jest separable (S) czy non-separable (N).

Błędy proceduralne

To błędy wynikające nie z braku wiedzy, ale z pośpiechu i nieuwagi.

Nieprzeczytanie całego polecenia
Pominięcie słowa klucza w transformacji
Błędy ortograficzne (becouse, whent, freind)
Przekroczenie limitu słów w wypowiedzi pisemnej

Najprostsze punkty do odzyskania to właśnie te, które tracisz przez brak dokładności.

5 strategii, które pomogą Ci zdobyć więcej punktów

Na podstawie analiz CKE i raportów błędów z ostatnich lat można wyłonić pięć strategii, które dają największy przyrost punktów.

✅ 1. Stosuj zasadę G-L-O (Grammar – Lexis – Orthography)

Każde zadanie otwarte wymaga od Ciebie trzech rzeczy jednocześnie: poprawnej gramatyki, właściwego słownictwa i bezbłędnej pisowni.

Dlatego po wpisaniu odpowiedzi zawsze zrób szybki test G-L-O:

G – Grammar: czy użyłem poprawnego czasu, operatora, szyku?
L – Lexis: czy słowo pasuje znaczeniowo do zdania?
O – Orthography: czy nie ma literówki?

Przykład:

He (go) _ to school every day.

✅ He goes to school every day.

Prosty błąd ortograficzny może kosztować punkt, mimo że znasz poprawną formę.

💬 2. Automatyzuj szyk S-V-O

W języku polskim szyk jest elastyczny, ale w angielskim – nie. Zamiast myśleć o regułach podczas egzaminu, wyćwicz poprawne wzorce, aż staną się automatyczne.

Zasada: Subject + Verb + Object

I always eat breakfast at home.
I am always late for school.

Ćwicz, powtarzając na głos całe zdania – to najlepszy sposób na trwałe zapamiętanie szyku.

⏳ 3. Rozpoznawaj markery czasu

Najprostszy sposób, by uniknąć błędów w czasach, to nauczyć się rozpoznawać markery czasowe – czyli słowa, które „podpowiadają”, jakiego czasu użyć.

Marker czasu	Użyj	Przykład
since, for, yet, already, ever	Present Perfect	I have lived here for five years.
yesterday, last week, in 2010	Past Simple	I went there yesterday.
every day, always, usually	Present Simple	She usually plays tennis.

Jeśli w zadaniu widzisz marker – to już 80% sukcesu.

⚡ 4. Phrasal verbs – ucz się z oznaczeniem S/N

Zapisuj od razu, czy czasownik frazowy jest separable (S) czy non-separable (N). To pozwoli uniknąć błędów typu:

Przykład:

❌ He looked his dog after.

✅ He looked after his dog. (N)

Przykład nauki:

pick up (S) → pick me up
look after (N) → look after her
turn off (S) → turn the light off

Ćwicz w parach – jeden uczeń mówi pick up, drugi musi stworzyć zdanie poprawnie z zaimkiem.

🧠 5. Ucz się słów w kontekście, nie w izolacji

Zapamiętywanie pojedynczych słów nie działa. Zamiast uczyć się make, ucz się od razu make a decision, make a mistake, make friends.

To sposób, w jaki uczą się native speakerzy – w całych blokach (chunks), które tworzą naturalny język.

Ćwiczenie: Wybierz 10 słów z listy E8 i zapisz po 3-4 typowe połączenia. Powtarzaj całe frazy, nie pojedyncze słowa.

Jak unikać pułapek egzaminacyjnych

Ta sekcja jest o tym, jak nie stracić punktów przez błędy techniczne, które można łatwo wyeliminować.

💡 1. Czytaj polecenie dwa razy

Często uczniowie rozumieją treść, ale pomijają małe szczegóły: limit słów, liczbę luk, formę gramatyczną. Zawsze przeczytaj polecenie raz przed i raz po napisaniu odpowiedzi.

✏️ 2. Zwracaj uwagę na słowo kluczowe

W zadaniach transformacyjnych, jeśli nie użyjesz słowa klucza – lub użyjesz je niepoprawnie – tracisz punkt, nawet jeśli zdanie jest poprawne gramatycznie.

Przykład:

Polecenie: Use the word „already” to complete the sentence.

Twoje zdanie musi zawierać dokładnie to słowo.

🕓 3. Nie spiesz się z przenoszeniem odpowiedzi na kartę

Z raportów wynika, że wielu uczniów traci punkty, bo w stresie nie przenosi wszystkich odpowiedzi. Zostaw na to ostatnie 5 minut – to najważniejsze minuty egzaminu!

🔍 4. Sprawdzaj ortografię

Na egzaminie liczy się pisownia. Nawet drobny błąd typu becouse zamiast because powoduje utratę punktu. Przed oddaniem arkusza przejrzyj wszystkie odpowiedzi otwarte i popraw literówki.

🚫 5. Nie ufaj pierwszemu wrażeniu

Często pierwsza intuicja jest „po polsku”. Zatrzymaj się na sekundę i pomyśl: „Czy to brzmi po angielsku, czy po polsku?”

Ten moment refleksji pozwala uniknąć kalk z języka ojczystego (np. I very like it zamiast I like it very much).

Jak ćwiczyć na co dzień – plan tygodniowy

Regularność jest ważniejsza niż długość nauki. Nie musisz spędzać godzin nad gramatyką. Wystarczy 15-20 minut dziennie, ale konsekwentnie.

Przykładowy plan tygodniowy

Dzień	Co ćwiczysz	Propozycja ćwiczeń
Poniedziałek	Transformacje zdań	5 zdań z czasami – np. have → had → has been
Wtorek	Kolokacje	10 połączeń typu make/do/have/take
Środa	Phrasal verbs	5 nowych czasowników frazowych + przykłady
Czwartek	Pisanie krótkich zdań	Opisz dzień używając 5 czasów
Piątek	Powtórka błędów	Przejrzyj błędy z tygodnia i popraw je
Weekend	Mini-test lub quiz	10 pytań online lub z arkusza CKE

Możesz też korzystać z darmowych materiałów i kursów E8. Najważniejsze, by ćwiczyć codziennie, krótko, ale mądrze.

Dla rodzica: jak możesz pomóc dziecku

Nie musisz znać dobrze angielskiego, żeby wspierać dziecko w przygotowaniach. Wystarczy, że pomożesz mu ćwiczyć systematycznie i sprawdzisz postępy.

Oto 3 sposoby:

1. Testuj codziennie

Poproś dziecko, żeby napisało np. 5 zdań z Present Perfect. Nie poprawiaj błędów – niech samo je znajdzie następnego dnia.

2. Mierz czas

Ustaw stoper na 10 minut i daj dziecku 10 luk do uzupełnienia. To trenuje automatyzm i koncentrację.

3. Zadawaj pytanie: „Dlaczego ta forma?”

Poproś, by dziecko wyjaśniło, dlaczego użyło danej formy. To rozwija świadome użycie gramatyki.

To drobne działania, które mają ogromny wpływ na pewność siebie podczas egzaminu.

Mini-test: Sprawdź się!

Spróbuj samodzielnie rozwiązać te przykłady (inspirowane zadaniami z arkusza CKE 2025):

He (go) _ to school every day.
I (not see) _ Tom since Monday.
If it (rain) _, we’ll stay at home.
Where (widziałeś) _ Tom yesterday?
Brian, (borrow) _ your scooter this afternoon?

Odpowiedzi:

goes
haven’t seen
rains
did you see
Can I borrow

Zwróć uwagę, że w każdym z tych przykładów liczy się nie tylko poprawna forma czasownika, ale też szyk i kontekst. To dokładnie te same umiejętności, które egzaminator ocenia w zadaniach otwartych.

Podsumowanie

Znajomość środków językowych to część egzaminu, w której możesz najszybciej poprawić wynik. Nie wymaga wyjątkowych zdolności – tylko systematycznego treningu i dbałości o szczegóły.

👉 Ćwicz aktywne tworzenie zdań, nie tylko rozpoznawanie.

👉 Ucz się w kontekście – kolokacje, frazy, phrasal verbs.

👉 Sprawdzaj odpowiedzi pod kątem G-L-O.

👉 Unikaj pośpiechu – dokładność daje punkty.

Przygotuj się kompleksowo z E8 Angielski Success Pack❗

egzamin ósmoklasisty angielski zestaw powtórkowy PDF

Zamów i zacznij naukę od razu!

Jesteś rodzicem, który chce pomóc dziecku w nauce, a może ósmoklasistą szukającym sprawdzonych materiałów do powtórki? Mamy coś specjalnie dla Was! Poznaj kompleksowy zestaw 6 e-booków i interaktywnych narzędzi, który sprawi, że przygotowanie do egzaminu stanie się prostsze i przyjemniejsze:

Kalendarz ósmoklasisty
37-tygodniowy plan, który ułatwia systematyczną naukę i pozwala uniknąć „zakuwania” na ostatnią chwilę.
E8 Vocabulary Revision
14 działów tematycznych z interaktywnymi fiszkami Quizlet – skuteczny sposób na szybkie zapamiętywanie słownictwa.
E8 Revision
44 strony ćwiczeń, 700 zdań i 140 pytań, by przećwiczyć najważniejsze zagadnienia i wzmocnić pewność przed egzaminem.
E8 Grammar
Ponad 200 praktycznych ćwiczeń gramatycznych, dzięki którym łatwiej unikniesz błędów i opanujesz podstawy egzaminacyjne.
323 Najważniejsze Angielskie Słówka
E-book i gotowe fiszki w Anki/Quizlet ułatwiające przyswojenie kluczowych wyrażeń.
191 Najbardziej Przydatnych Zwrotów
E-book z interaktywnymi fiszkami, które pomogą w naturalnym użyciu języka podczas pisania i mówienia.

Dzięki plikom w formacie PDF oraz interaktywnym fiszkom możesz zacząć naukę od razu po zakupie, w dowolnym miejscu i czasie. Dla rodziców – to pewność, że dziecko korzysta z rzetelnych materiałów. Dla ósmoklasistów – swoboda w nauce i skuteczna droga do lepszych wyników.

Najczęściej zadawane pytania – FAQ

Czy muszę znać wszystkie czasy gramatyczne?

Nie. Egzamin koncentruje się głównie na Present Simple, Present Continuous, Past Simple, Present Perfect i Future Simple. Warto jednak rozumieć ich zastosowania i różnice – szczególnie między Past Simple i Present Perfect.

Jakie zadania są najtrudniejsze?

Najwięcej punktów uczniowie tracą w zadaniach otwartych – zwłaszcza w tłumaczeniach i transformacjach zdań (zadanie 13 w arkuszu CKE). Dlatego trzeba ćwiczyć pisanie krótkich fragmentów zdań.

Jak skutecznie uczyć się phrasal verbs?

Najlepiej grupować je tematycznie (np. podróże, szkoła, emocje) i zapisywać w notatkach z oznaczeniem S/N (czy są rozdzielne). Pomaga też tworzenie własnych zdań: I picked my friend up from school yesterday.

Czy błędy ortograficzne obniżają punkty?

Tak, w zadaniach otwartych ortografia jest oceniana. Nawet mały błąd typu becouse zamiast because może kosztować punkt. Warto sprawdzić pisownię przed oddaniem arkusza.

Ile czasu powinienem poświęcić na tę część egzaminu?

Część „Znajomość środków językowych” zajmuje około 15-20 minut z całego egzaminu. Pamiętaj, żeby zostawić czas na sprawdzenie odpowiedzi i przeniesienie ich na kartę odpowiedzi.