For czy since? Różnica, zasady i ćwiczenia

„Mieszkam tu od pięciu lat” i „mieszkam tu od 2019 roku” — po polsku jedno „od”, po angielsku dwa różne słowa: I’ve lived here for five years i I’ve lived here since 2019. Właśnie dlatego para for/since to jeden z najczęstszych dylematów przy czasie Present Perfect. W tym wpisie daję prostą zasadę wyboru, pokazuję, z jakimi czasami działa każde z nich, i rozprawiam się z błędem ❌ since five years.

For i since w pigułce

	for	since
Znaczenie	przez, od (jakiegoś czasu)	od (konkretnego momentu)
Wskazuje	ODCINEK czasu — jak długo	PUNKT startowy — odkąd
Przykłady	for five years, for an hour, for a long time	since 2019, since Monday, since I was a child
Pytanie testowe	Jak długo?	Od kiedy?

Prosta zasada: jeśli po „od” stoi ilość czasu (5 lat, godzina, chwila) — for. Jeśli po „od” stoi data, dzień albo wydarzenie (2019, poniedziałek, ślub) — since.

Skąd się bierze różnica?

Polski przyimek „od” obsługuje obie sytuacje naraz, więc ucho Polaka nie słyszy różnicy. Angielskie przyimki czasu rozdzielają je bezwzględnie:

for podaje przedział czasu — mierzy długość trwania czynności i odpowiada na pytanie How long? (jak długo): for ten minutes, for two weeks, for ages
since wskazuje konkretny moment rozpoczęcia czynności — odpowiada na pytanie „odkąd?”: since 8 o’clock, since March, since the wedding

To jedna z najczęściej mylonych par w gramatyce języka angielskiego — a wystarczy jedno pytanie testowe, żeby błąd zniknął.

For — przez ile czasu

Po for zawsze stoi ilość czasu — coś, co da się policzyć lub oszacować.

We’ve known each other for twenty years. — Znamy się od dwudziestu lat.
She’s been waiting for an hour. — Czeka od godziny.
I haven’t seen him for a long time. — Nie widziałem go od dawna.

Since — od jakiego momentu

Po since zawsze stoi punkt w czasie — data, godzina, dzień tygodnia albo całe zdanie opisujące wydarzenie.

He hasn’t visited me since May. — Nie odwiedził mnie od maja.
I have been here since Monday. — Jestem tu od poniedziałku.
Everything changed since we moved out. — …odkąd się wyprowadziliśmy. (since + zdanie)

Z jakimi czasami działają for i since?

Since jest niemal zarezerwowane dla czasów Perfect — Present Perfect (Present Perfect Simple) i Present Perfect Continuous, bo łączy moment początkowy w przeszłości z teraźniejszością — czynność trwa do teraz. Obok just, already i yet to najbardziej charakterystyczne okoliczniki czasu Present Perfect:

I’ve worked here since 2020.
It has been raining since morning.

For jest bardziej uniwersalne — działa też z innymi czasami, zmieniając sens:

I’ve lived in Kraków for ten years. — Present Perfect: mieszkam nadal.
I lived in Kraków for ten years. — Past Simple: mieszkałem kiedyś, już nie mieszkam.

Ta para zdań to klasyczna pułapka egzaminacyjna — różnicę między tymi czasami rozbieram szczegółowo we wpisie Present Perfect czy Past Simple.

Najczęstsze błędy

Przez lata sprawdzania prac uczniów te błędy widziałem dziesiątki razy:

❌ I have known him since five years.

✅ I have known him for five years.

„Pięć lat” to ilość czasu, nie punkt startowy — po polsku „od pięciu lat” kusi, żeby wstawić since, ale ilość zawsze bierze for.

❌ She has worked here from 2021.

✅ She has worked here since 2021.

W zdaniach z Present Perfect punkt startowy wprowadza since, nie from. (From pasuje do zakresów typu from 9 to 5.)

❌ I’m living here since March.

✅ I have lived here since March. (albo: I have been living here since March.)

Since ciągnie za sobą czas Perfect — zwykły Present Continuous z since to kalka z polskiego „mieszkam tu od marca”.

❌ We’ve been friends since a long time.

✅ We’ve been friends for a long time.

A long time to długość, nie moment — więc for.

Sprawdź się, zanim przejdziesz do części egzaminacyjnej — jeśli quiz pójdzie gładko, część E8 i matura będzie czystym powtórzeniem.

Jeśli quiz pokazał, że temat wymaga jeszcze utrwalenia, zeszyt ćwiczeń to naturalny kolejny krok — komplet zadań z kluczem odpowiedzi, dopasowany do zakresu z tego wpisu.

For i since na egzaminie ósmoklasisty

Na E8 para for/since pojawia się razem z czasem Present Perfect, który należy do sześciu czasów wymaganych do produkcji — Informator CKE podaje wprost przykład He hasn’t visited me since May. Typowe zadanie to uzupełnienie luki właściwym słowem albo wybór między for i since.

Co warto umieć na E8:

test „jak długo?” (for) vs „od kiedy?” (since)
for + ilość czasu, since + data/dzień/wydarzenie

For i since na maturze

Na maturze podstawowej zakres jest szerszy o Present Perfect Continuous (I have been waiting since noon) — Informator podaje przykład I have been here since Monday. W transformacjach zdań regularnie pojawia się przekształcenie for ↔ since (np. I started working here five years ago → I have worked here for five years / since 2021).

Co warto umieć na maturze podstawowej:

transformacje ago ↔ for ↔ since (klasyka zadań ze środkami językowymi)
since + zdanie podrzędne (since I was a child)
rozróżnienie for z Present Perfect (nadal trwa) i z Past Simple (zakończone)

Ćwiczenia z odpowiedziami

Ćwiczenie 1 — for czy since?

I’ve had this phone ___ two years.
She’s been ill ___ Tuesday.
We haven’t talked ___ the party.
They’ve lived abroad ___ a long time.
He’s been playing chess ___ he was six.

Pokaż odpowiedzi

for (dwa lata = ilość czasu)
since (wtorek = punkt startowy)
since (impreza = wydarzenie startowe)
for (długi czas = długość)
since (odkąd miał sześć lat = moment startowy, całe zdanie)

Ćwiczenie 2 — przekształć zdanie (transformacja maturalna)

I started learning English ten years ago. → I have learnt English ___ ten years.
The last time I saw her was in June. → I haven’t seen her ___ June.
He moved here in 2020. → He has lived here ___ 2020.
We got married twenty years ago. → We have been married ___ twenty years.

Pokaż odpowiedzi

for
since
since
for

Ćwiczenie 3 — znajdź i popraw błąd

I’ve been waiting since forty minutes.
She has worked in this company from 2019.
I know him since we were kids.
He’s lived in London since three years.

Pokaż odpowiedzi

…for forty minutes. (ilość czasu)
…since 2019. (punkt startowy w Present Perfect → since)
I have known him since we were kids. (since wymaga czasu Perfect)
…for three years. (ilość czasu)

Jak zapamiętać for i since?

Pytanie testowe: „jak długo?” → for; „od kiedy?” → since.
Co stoi po słowie: liczba/ilość (five years, an hour) → for; data/dzień/wydarzenie (2019, Monday, the wedding) → since.
Since = Perfect: jeśli w zdaniu jest since, czasownik niemal na pewno potrzebuje have/has (+ been).
Skojarzenie: since i „start” — oba zaczynają się na „s” i oba wskazują początek.

Najczęstsze pytania

Kiedy używam for, a kiedy since?

For przed ilością czasu (jak długo coś trwa): for two hours, for ten years. Since przed punktem startowym (odkąd coś trwa): since 8 a.m., since 2019, since Monday. Test: „jak długo?” → for; „od kiedy?” → since.

Czy mówi się since five years?

Nie — „pięć lat” to ilość czasu, więc poprawnie jest for five years. Since wymaga konkretnego momentu: since 2020, since my birthday. Błąd ❌ since five years to najczęstsza kalka z polskiego „od pięciu lat”.

Czym różni się since od from?

W zdaniach z Present Perfect punkt startowy wprowadza wyłącznie since (I’ve been here since noon). From opisuje zakresy i plany bez związku z Perfect: I work from 9 to 5, the shop is open from Monday.

Z jakim czasem łączy się since?

Prawie zawsze z czasami Perfect — Present Perfect (I’ve known her since 2015) lub Present Perfect Continuous (It’s been snowing since morning). Zdanie typu ❌ I am living here since March jest błędne.

Czy for występuje tylko w Present Perfect?

Nie — for działa z wieloma czasami i zmienia sens zdania: I’ve lived here for ten years (nadal mieszkam) vs I lived here for ten years (już nie mieszkam). Różnicę tych czasów omawiam we wpisie Present Perfect czy Past Simple.

Co znaczy since z całym zdaniem?

„Odkąd”: since I was a child (odkąd byłem dzieckiem), since we met (odkąd się poznaliśmy). Po since może stać nie tylko data, ale całe zdanie w czasie przeszłym.

Czy for i since są na egzaminie ósmoklasisty?

Tak — jako okoliczniki czasu Present Perfect, jednego z sześciu czasów wymaganych na E8. Informator CKE podaje przykład He hasn’t visited me since May. Na maturze podstawowej dochodzi Present Perfect Continuous i transformacje for ↔ since.