nastawienie na rozwój moc słowa jeszcze nie

„Mamo, nie umiem tego zrobić. Nie jestem dobry z matematyki, nie rozumiem tych zadań. Lepiej się poddam, zanim znów poniosę porażkę.” Ileż razy jako rodzice słyszeliśmy podobne stwierdzenia z ust waszych dzieci? Pełne rezygnacji, zniechęcenia i przekonania, że ich zdolności są ograniczone.

Tymczasem, często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak wielką moc mają słowa, które wypowiadamy do nich w takich chwilach. Nasze reakcje na ich frustracje i porażki nie są jedynie próbą okazania wsparcia. One kształtują fundamentalny sposób myślenia naszych dzieci o nauce, wysiłku i własnym potencjale do rozwoju.

Zbyt często, nieświadomie, wzmacniamy w dzieciach tzw. nastawienie na trwałość. Jest to nastawienie, kiedy uważają one, że ich umiejętności są z góry zdeterminowane – albo się z czymś rodziły, albo nie. Takie przywiązanie do stałych „etykietek” jak „zdolny” czy „nieudolny” prowadzi do lęku przed wyzwaniami i szybkiego poddawania się przy pierwszej przeszkodzie.

Jednak prawda jest taka, że każdy z nas ma potencjał, by się rozwijać i doskonalić swoje talenty. Kluczem jest odpowiednie nastawienie – tak zwane nastawienie na rozwój. Przyjrzyjmy się bliżej tej koncepcji i jej praktycznemu zastosowaniu w wychowaniu dzieci na pewnych siebie i zmotywowanych uczniów.

Koncepcja nastawienia na trwałość i nastawienia na rozwój

Badania psycholożki z uniwersytetu Stanforda, prof. Carol Dweck, wykazały, że sposób, w jaki postrzegamy własne zdolności i inteligencję, ma kluczowe znaczenie dla naszej motywacji i osiągnięć. Wyróżniła ona dwa przeciwstawne nastawienia umysłu: nastawienie na trwałość oraz nastawienie na rozwój.

Nastawienie na trwałość opiera się na przekonaniu, że nasze talenty i możliwości intelektualne są stałe, niezależne od wysiłku. Osoby z takim nastawieniem uważają, że albo „mają to coś”, albo nie – ich zdolności są więc trwałe i niezmienne. To prowadzi do lęku przed wyzwaniami, które mogłyby podważyć ich poczucie wartości. Wolą unikać trudności, by nie zostać uznanymi za „niewystarczająco zdolnych”.

Z drugiej strony, nastawienie na rozwój zakłada, że inteligencja jest niczym mięsień, który można rozwijać poprzez praktykę i wysiłek. Osoby z taką perspektywą nie obawiają się wyzwań, lecz traktują je jako szansę na naukę i doskonalenie umiejętności. Nie zniechęcają się też porażkami, gdyż postrzegają je jako część procesu, a nie oznaką braku zdolności.

Nastawienie na trwałość blokuje rozwój i prowadzi do zniechęcenia w obliczu trudności. Tymczasem nastawienie na rozwój otwiera drzwi do nieustannego doskonalenia się i wykorzystywania pełni potencjału. Kluczową różnicą jest postrzeganie wysiłku – dla jednych to bezcelowe działanie, dla drugich przepis na sukces.

Badania Dweck pokazały, że już małe dzieci wykazują jedno z tych nastawień, co ma długofalowe konsekwencje dla ich osiągnięć szkolnych, wytrwałości i odporności psychicznej. Dlatego tak ważne jest, by od najmłodszych lat kształtować w dzieciach nastawienie na rozwój.

Moc słowa „jeszcze nie”

Sposób, w jaki komunikujemy się z dziećmi, ma ogromny wpływ na kształtowanie ich nastawienia – czy to na trwałość, czy na rozwój. Często nieświadomie używamy zwrotów, które zamykają je w przekonaniu o własnych ograniczonych zdolnościach. „Nie potrafisz tego zrobić”, „Nie jesteś dobry z matematyki”, „Nie masz talentu do rysowania” – tego typu stwierdzenia utrwalają nastawienie na trwałość.

Jednak niewielka zmiana w doborze słów może zdziałać cuda. Magicznymi wyrazami, które otwierają furtkę do rozwoju, są „jeszcze nie”. Zamiast „nie umiem”, lepiej powiedzieć: „Jeszcze nie umiem, ale mogę się tego nauczyć”. Zamast „to za trudne”, spróbuj: „Jeszcze nie opanowałem tej umiejętności, ale mogę nad nią popracować”.

Różnica może wydawać się subtelna, ale ma kluczowe znaczenie. „Jeszcze nie” daje dziecku nadzieję i wiarę, że poprzez wysiłek może osiągnąć sukces. Usuwa też poczucie trwałej, ograniczającej „etykietki”. Nie ma już „nie jestem zdolny”, jest jedynie czasowy stan „jeszcze nie opanowałem”.

Te dwa małe słowa zmieniają także perspektywę samego rodzica. Zamiast rezygnacji i poddania się, mobilizują do znalezienia rozwiązań i strategii, które pomogą dziecku nauczyć się czegoś nowego. Nie skupiamy się już na domniemanym braku zdolności, ale na procesie ich kształtowania.

Powiedzenie „jeszcze nie opanowałeś tego, ale pracując wspólnie – ty przykładając się, a ja wspierając cię – na pewno się nauczysz” buduje w dziecku motywację i zwiększa jego szanse na sukces. Taka postawa nie tylko rozwija konkretną umiejętność, ale kształtuje też kluczową zdolność radzenia sobie z wyzwaniami w życiu.

Praktyczne wskazówki dla rodziców i opiekunów

Kształtowanie nastawienia na rozwój u dziecka wymaga od rodziców i opiekunów świadomego wysiłku i konsekwencji. Oto kilka praktycznych wskazówek, które pomogą Ci wprowadzić je w życie:

Chwal proces, a nie tylko rezultat końcowy. Zamiast mówić „Jesteś taki mądry!”, lepiej powiedzieć „Widzę, jak ciężko pracowałeś nad tym zadaniem”. Docenienie wysiłku uczy, że sukces zależy od ich starań.

Traktuj porażki jako część procesu uczenia się. Zamiast „Znowu ci nie poszło”, spróbuj „Pomyślmy, co możemy zrobić inaczej następnym razem”. Taka postawa pokazuje, że porażka to nie koniec, a jedynie sygnał do znalezienia lepszej strategii.

Zadawaj pytania i zachęcaj do samodzielnego myślenia. Zamiast dawać gotowe odpowiedzi, zapytaj: „Co myślisz, jak moglibyśmy to rozwiązać?”. Angażuje to dziecko w aktywne poszukiwanie rozwiązań.

Bądź wzorem nastawienia na rozwój. Dziel się własnymi wyzwaniami i tym, w jaki sposób dążysz do doskonalenia umiejętności. Pokazuj, że błędy to okazja do nauki.

Ustal jasne oczekiwania i cele. Np. „Oczekuję, że będziesz przykładać się do nauki mnożenia przez 30 minut dziennie”. Daje to dziecku jasny plan działania.

Dostarczaj specyficznych informacji zwrotnych. Zamiast „Spróbuj jeszcze raz”, powiedz: „Następnym razem spróbuj zwolnić i uważniej przeczytać polecenie”. Cenna wskazówka ułatwia naukę.

Okazuj cierpliwość. Kształtowanie nastawienia na rozwój to proces długofalowy. Nie zniechęcaj się wpadkami, lecz konsekwentnie podtrzymuj tę postawę.

Stosując te wskazówki, pomagasz dziecku zrozumieć, że ich wysiłek i determinacja mają kluczowe znaczenie dla sukcesu. Z czasem wykształci to zdrową pewność siebie w ich możliwości oraz otwartość na podejmowanie wyzwań.

Korzyści długofalowe

Wychowanie dzieci w duchu nastawienia na rozwój przynosi liczne, długofalowe korzyści wykraczające daleko poza osiągnięcia szkolne. Oto niektóre z nich:

Większa ciekawość i zaangażowanie w naukę. Dzieci z nastawieniem na rozwój podchodzą do nauki z entuzjazmem, gdyż postrzegają ją jako możliwość rozwijania umiejętności, a nie wyłącznie zdobywania ocen. Są bardziej chłonne wiedzy i zmotywowane do stawiania pytań.

Wyższa samoocena i pewność siebie. Przekonanie, że mogą rozwijać swoje talenty poprzez pracę, daje dzieciom poczucie kontroli nad własnym sukcesem. Buduje to ich wiarę we własne możliwości i odporność na krytykę.

Większa wytrwałość i determinacja. Nastawienie na rozwój uczy, że porażki są tymczasowe i można je przezwyciężyć wysiłkiem. Dzieci nie poddają się więc łatwo, ale poszukują lepszych strategii osiągania celów.

Umiejętność radzenia sobie z wyzwaniami. Dzieci z takim nastawieniem nie boją się trudności, lecz traktują je jako szanse na rozwój. Buduje to ich odporność na stres i niepowodzenia.

Rozwinięcie pełni potencjału. Przekonanie, że mogą stale doskonalić swoje zdolności, pozwala dzieciom w pełni wykorzystać tkwiące w nich talenty i pasje. Nie ograniczają się one samym sobie narzuconymi „etykietkami”.

Lepsze relacje i współpraca. Nastawienie na rozwój uczy, że każdy może się doskonalić. Zwiększa to empatię i zrozumienie dla innych. Dzieci są też bardziej otwarte na informacje zwrotne i wsparcie.

Większy sukces w życiu. Osoby z nastawieniem na rozwój lepiej sobie radzą w karierze i relacjach, gdyż nie zniechęcają się przeszkodami i wierzą w moc pracy nad sobą. Zwiększa to ich szanse na spełnienie.

Kształtowanie nastawienia na rozwój od najmłodszych lat ma więc kluczowe znaczenie dla rozwoju zdrowej osobowości, motywacji i umiejętności przezwyciężania życiowych wyzwań. To wartościowy prezent dla Twojego dziecka na całe życie.

Podsumowanie

Słowa mają moc kształtowania naszej rzeczywistości, a te wypowiadane do dzieci w szczególny sposób wpływają na ich przyszłość. Drobne zmiany w komunikacji, takie jak używanie magicznych słów „jeszcze nie”, mogą otworzyć przed nimi całkowicie nową perspektywę nastawioną na rozwój.

Zamiast zamykać nasze pociechy w ograniczających „etykietkach” takich jak „zdolny” czy „nieudolny”, pokazujmy im, że każdy może doskonalić swoje umiejętności poprzez praktykę i wysiłek. Zachęcajmy do podejmowania wyzwań, a porażki traktujmy jako część procesu uczenia się, a nie oznakę braku talentu.

Kształtowanie nastawienia na rozwój wymaga od nas, rodziców i opiekunów, świadomego wysiłku i konsekwencji. To ciągła praca nad sposobem komunikowania się, chwalenia procesu, a nie tylko rezultatu końcowego, zadawania pytań i udzielania konstruktywnej informacji zwrotnej. Kluczowa jest też cierpliwość – zmiana perspektywy to długofalowy proces.

Warto jednak tego dokonać, gdyż korzyści są ogromne. Nastawienie na rozwój rodzi ciekawość, zaangażowanie, wytrwałość i zdrową pewność siebie dzieci. Pozwala im rozwinąć pełnię potencjału i stawić czoła życiowym wyzwaniom bez lęku. Zwiększa ich odporność na stres, satysfakcję z wysiłku i większe prawdopodobieństwo sukcesu.

Moc płynąca z tych dwóch małych słów – „jeszcze nie” – jest nie do przecenienia. Podejmijmy więc świadomy wysiłek, by już dziś zacząć kształtować nastawienie na rozwój u naszych pociech. To inwestycja, która procentować będzie przez całe ich życie zwiększonymi szansami na spełnienie.

Plakaty wspomagające naukę Growth Mindset

Hej! Przygotowałem serię plakatów wspomagających naukę i rozwój Growth Mindset.

Plakaty przedstawiają w jaki sposób za pomocą słów i zmiany sposobu myślenia można pracować nad przejściem od nastawienia na trwałość (Fixed Mindset), do nastawienia na rozwój (Growth Mindset). Mogą być wykorzystane przy omawianiu koncepcji schematów myślenia opracowanych przez profesor Carol Dweck.  Doskonale sprawdzą się również jako plakaty motywacyjne, zachęcające do podjęcia wysiłku, podczas nauki nowych umiejętności. Znajdziesz je tutaj

plakaty growth mindset

  • Nowa psychologia sukcesu - Carol Dweck. Wydawnictwo: Muza

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Share via

Hej. Podobał Ci się artykuł? Podziel się proszę ze znajomymi :)

Nie dzięki. Może inny razem.
This window will automatically close in 10 seconds
error: Content is protected !!
Scroll to Top
Send this to a friend