mózg funkcje kory mózgowej płat czołowy płat ciemieniowy płat potylicznt płat skroniowy

Funkcje płatów kory mózgowej człowieka

Kora mózgowa a dokładnie kora nowa (neocortex) to najbardziej zewnętrzna część naszego mózgu. Składa się z ponad 16 mld neuronów, jej grubość sięga od 1.5mm (kora wzrokowa) do 4.5 mm (kora ruchowa). Dla lepszego uzmysłowienia sobie 1.5 mm to tyle co mniej więcej grubość dwóch kart kredytowych. Powierzchnia kory wynosi ok. 0.2 m2 (niektóre źródła mówią nawet 1.5 m2). Może wydawać się, że to niewiele ale płaty mózgowe u człowieka są najbardziej złożonymi strukturami tego typu na naszej planecie.

Kora mózgowa dzieli się na cztery płaty (każdy jest parzysty) i jest tą częścią mózgu, w której zachodzą wyższe czynności umysłowe. Jest odpowiedzialna za nasze typowo ludzkie zdolności takie jak pamięć, język, myślenie, planowanie.

Nieustannie w każdej minucie, a właściwie w każdej sekundzie, przetwarza tysiące informacji – myśli, rozwiązuje problemy, analizuje, syntetyzuje itp. Mowa, symbole, wyobrażenia i ogólnie uczenie poznawcze jest jej domeną.

 


Płat czołowy

Płat czołowy przedstawia to, co najbardziej wyróżnia człowieka spośród innych gatunków czyli zdolność do świadomego myślenia i poczucie tożsamości (świadomość własnej integralności i odrębności od otoczenia, wiedza o tym kim się jest, wiedza o sobie). Mimo że wszystkie ssaki mają płaty czołowe, to właśnie u człowieka pokazują one największy skok ewolucyjny. Ten obszar stanowi swoiste centrum zarządzania i jest naszym prawdziwym szefem.

Płaty czołowe odpowiadają za funkcje wykonawcze czyli zdolności, które umożliwiają nam kontrolowanie oraz koordynowanie naszych myśli i zachowań do których zaliczamy :

  • planowanie,
  • stawianie sobie celów i ich realizacja,
  • inicjowanie działania,
  • podejmowanie decyzji,
  • monitorowanie działania,
  • przewidywanie konsekwencji naszych działań oraz umiejętność ich modyfikacji.

W płatach czołowych a dokładnie w korze przedczołowej umiejscowiona jest nasza pamięć robocza (operacyjna). Jest to zdecydowanie jedna z najważniejszych operacji umysłowych, którą wykonuje ludzki mózg. Używamy jej kiedy jednocześnie utrzymujemy i manipulujemy kilkoma elementami informacji w naszym umyśle w celu ich opracowania lub zapamiętania. Kiedy wprowadzasz elementy informacji do pamięci roboczej, stajesz się ich świadomy.

Kolejne ważne funkcje płatów czołowych to:

  • ocena sytuacji i kontrola emocji powstających w układzie limbicznym,
  • planowanie i koordynacja ruchu,
  • utrzymywanie uwagi i koncentracji,
  • podejmowanie decyzji,
  • umiejętność wchodzenia w interakcje społeczne,
  • przewidywanie konsekwencji naszych działań oraz umiejętność ich modyfikacji.

W płacie czołowym umiejscowiony jest również ośrodek Broki, który pomaga nam odnaleźć słowa potrzebne podczas mówienia.

mózg człowieka kora czołowa funkcje mapa myśli


Płat ciemieniowy

Płat ciemieniowy odgrywa decydującą rolę w reprezentowaniu umiejscowienia obiektów w przestrzeni i jest niezbędny w codziennym życiu. Bez niego byłoby nam niezmiernie trudno odnaleźć przedmioty, orientować się w naszym otoczeniu, pamiętać gdzie coś się znajduje i zwracać uwagę na poszczególne elementy otoczenia.

Kolejną ważna funkcją jest rozumienie języka symbolicznego, pojęć abstrakcyjnych i geometrycznych, wiedza na temat liczb i stosunków między nimi.

Większa część płata ciemieniowego odpowiada za wrażenia czuciowe ( dotyk, temperatura, ból itp.) To właśnie te płaty pomagają Ci zlokalizować część ciała, która została przez kogoś dotknięta. Obszar odpowiedzialny za wrażenia czuciowe znajduje się w przedniej części płatów ciemieniowych, granicząc z okolicami czuciowo-ruchowymi a więc z obszarami w tylnej części płatów czołowych, które kontrolują ruch.

Kolejną istotną funkcją płata ciemieniowego jest integracja ruchu i wzroku oraz czucia i wzroku.


Płat potyliczny

Płaty potyliczne są związane z naszym zmysłem wzroku. Dokonują analizy:

  • koloru,
  • ruchu,
  • kształtu,
  • głębi.

Odpowiadają również za skojarzenia wzrokowe. Decydują czy wrażenie jest analizowane i jaki jest jego priorytet.


Płat skroniowy

Płaty skroniowe to podstawowy obszar odpowiedzialny za słuch. Pomagają one również zapamiętywać najważniejsze informacje zawarte w każdym nowym doświadczeniu. Niemal wszystkie osoby praworęczne i 80% osób leworęcznych korzysta z lewych płatów skroniowych do posługiwania się językiem.

W górnej części lewego płata skroniowego znajduje się ośrodek Wernickiego, który jest odpowiedzialny za rozumienie słów. Ta część pomaga zrozumieć to, co zostało powiedziane.

Płat skroniowy bierze również aktywny udział w :

  • rozpoznawaniu obiektów i twarzy,
  • kategoryzacji obiektów,
  • analizie wrażeń dźwiękowych,
  • analizie zapachów.


W jaki sposób mózg koduje informacje?

Jak zapewne zauważyłeś, mózg posiada wyspecjalizowane ośrodki do przetwarzania informacji ze zmysłów, które są ulokowane w poszczególnych płatach i ośrodkach korowych.

Każde nawet najprostsze wspomnienie takie jak np. ostatnia wizyta u przyjaciela, pozostawiła ślady pamięciowe rozsianie po całym mózgu.

Wspomnienie krzesła na którym siedziałeś, jego kolor i kształt pozostawiło ślady pamięciowe w płacie potylicznym, jego twardość, położenie względem innych mebli odpaliło neurony w płacie ciemieniowym. Tak właśnie działa mózg, koduje informacje w wielu strukturach ulokowanych w różnych częściach kory, aby później w trakcie przypominania z powrotem spoić je w całość.

Zazwyczaj wystarczy przypomnieć sobie jedno wrażenie zmysłowe, aby odpalić ciąg asocjacji prowadzących do informacji, którą chcemy sobie przypomnieć.


Jak wykorzystać wiedzę o budowie mózgu i funkcjach kory do efektywnej nauki ?

Jak pisze prof. Spitzer nauka jest procesem aktywnym „im bardziej kolorowo i żywo, im śmieszniej i bardziej w formie zabawy, im bardziej interaktywnie i konkretnie przedstawimy treści, których mamy się nauczyć, tym skuteczniej się ich nauczymy”

Dlaczego? Ponieważ taka nauka pozostawi więcej śladów pamięciowych w różnych ośrodkach korowych, im bardziej będzie niezwykła i ciekawa tym masz większe szanse, aby później  sobie przypomnieć informacje, których się uczyłeś. Po prostu informacja, będzie ulokowana i powiązana ze sobą w wielu strukturach mózgu.

Dokładnie na tym polegają wszystkie mnemotechniki – rozbijają informację na wiele zmysłów i za pomocą wizualizacji odpalają neurony w wielu obszarach mózgu pozostawiając w nich ślady pamięciowe.

 Nauka nowych umiejętności

Jeżeli chcesz nabyć jakieś szczególne umiejętności manualne jak np. gra na instrumencie lub ruchowe jak np. gra w tenisa to musisz stworzyć w swoim mózgu odpowiednie struktury neuronalne, które będą odpowiadały za te umiejętności. Każdy mięsień ma swój odpowiednik w korze mózgowej. Uczenie się nowej umiejętności polega na stworzeniu i wzmacnianiu nowych połączeń pomiędzy neuronami i ich grupami tak aby w trakcie wykonywania czynności odpalały odpowiednie sekwencje aktywujące i rozluźniające właściwe mięśnie.

Weźmy sobie prosty przykład jak pisanie. Możliwe, że już tego nie pamiętasz ale gwarantuję, że nauka tej czynności zajęła Ci sporo czasu kiedy byłeś dzieckiem. W tej chwili zapewne stałeś się perfekcjonistą i nie musisz już wkładać za wiele uwagi w tę czynność. W twoim mózgu powstały odpowiednie połączenia neuronalne, są trwałe i mocne dlatego wykonujesz je z precyzją wirtuoza.

A teraz przez chwilę postaraj się użyć do pisania drugiej ręki, tej której zazwyczaj nie używasz do tej czynności. Zauważysz zapewne, że musisz w tą prostą czynność włożyć znacznie więcej uwagi a i ruchy Twojej ręki nie są już tak płynne i pewne. Dzieje się tak ponieważ nie masz w swoim mózgu ukształtowanych odpowiednich struktur nadających temu ruchowi łatwości i wirtuozerii jaką miałeś poprzednio.

Dokładnie tak samo jest np. z grą na instrumentach. Jeżeli weźmiesz do ręki po raz pierwszy gitarę to nie masz jeszcze w swoim mózgu odpowiednich połączeń, które umożliwiałyby Ci precyzyjne chwytanie akordów i uderzanie w struny.  Analogicznie ma się to do wszystkich sportów wymagających zaawansowanej koordynacji licznych grup mięśniowych.

Tak więc drogą do nauki nowych umiejętność i rozwijania tych które już mamy jest aktywne odpalanie właściwych grup neuronów aby stworzyć  i wzmocnić połączenia między nimi.

Pamięć robocza, kontrola emocji, utrzymywanie uwagi

Funkcje mózgu takie jak pamięć robocza, kontrola emocji, koncentracja itd. również mają swoje podstawy biologiczne w postaci grup wyspecjalizowanych ośrodków w mózgu. Dzięki temu możemy za pomocą właściwych ćwiczeń rozwijać te umiejętności. Odpalając odpowiednie grupy neuronów, możemy tworzyć silniejsze połączenia między poszczególnymi ośrodkami tak, aby w przyszłości kiedy zajdzie taka potrzeba można było z nich skorzystać.

Jest to proces, który wymaga aktywności, licznych powtórzeń, zaangażowania i konsekwencji. Nie oszukujmy się, nie ma tu drogi na skróty. Opisem technik ćwiczenia tych funkcji mózgu będę zajmował się w kolejnych wpisach.

 

MAM COŚ SPECJALNEGO DLA CIEBIE

 

Interesują Cię zagadnienia związane z budową i najważniejszymi funkcjami mózgu? Chcesz poszerzyć swoją wiedzę? A może chcesz zaprezentować ją tak, aby była łatwa do zrozumienia i zapamiętania. Jeżeli tak, to przygotowałem zestaw 5 map myśli, które przedstawiają takie zagadnienia jak:

  1. Funkcje płatów kory mózgowej  – mapa przedstawia najważniejsze funkcje poszczególnych płatów kory mózgowej człowieka (elementy tej mapy myśli wykorzystałem w tym wpisie).
  2. Funkcje układu limbicznego – mapa przedstawia najważniejsze funkcje układu limbicznego (tzw. mózg ssaczy)
  3. Budowa i funkcje mózgu – mapa/schemat uproszczony budowy i podstawowych funkcji mózgu.
  4. Trzy główne struktury mózgu – mapa przedstawia najważniejsze funkcje mózgu gadziego, ssaczego i kory mózgowej.
  5. Mózg ciekawostki – mapa przedstawia ciekawostki związane z funkcjami i historią ewolucji mózgu

 

 


 

Dowiedz się więcej na temat tego zagadnienia

Chcesz poszerzyć swoją wiedzę? Poniżej znajdziesz kilka linków do wpisów, które mogą być dla Ciebie wartościowe:

 


 

 

2 thoughts on “Funkcje płatów kory mózgowej człowieka”

  1. Katarzyna Ragus

    O i ciekawie opisane, dodatkowo czytelnie zobrazowane.
    Obraz + słowo, czyli świetną metoda zapamiętywania.
    Duży plus

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.